ब्रिक्स परिषदेत पुतिन यांचा जी७ ला टोला, जागतिक जीडीपीत ब्रिक्सचा वरचष्मा

नवी दिल्लीतील भारत मंडपम इथे ब्रिक्स व्यावसायिक शिखर परिषद (BRICS Summit 2026) पार पडली आणि या परिषदेत जागतिक अर्थव्यवस्थेचं एक वेगळंच चित्र समोर आलं. या परिषदेत बोलताना रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी पाश्चात्त्य देशांच्या तथाकथित जी७ (G7) गटावर जोरदार टीका केली. त्यांनी दिलेली आकडेवारी फक्त पाश्चात्त्य देशांचा प्रभाव कमी होतोय हे दाखवत नव्हती, तर जागतिक अर्थव्यवस्थेचं सुकाणू आता पूर्वेकडच्या आणि विकसनशील देशांकडे जातंय हेही स्पष्ट करत होती.

पुतिन यांनी भाषणात ठोस आकडे दिले. त्यांच्या म्हणण्यानुसार गेल्या पाच वर्षांत जगाच्या एकूण जीडीपीमध्ये ब्रिक्स देशांचा वाटा ४० टक्क्यांहून जास्त राहिला आहे. याउलट स्वतःला जागतिक अर्थव्यवस्थेचे नेते समजणाऱ्या जी७ देशांचा वाटा घसरून फक्त २९ टक्क्यांवर आलाय.

फक्त जीडीपीच नाही तर जागतिक आर्थिक वाढीच्या वेगाबद्दल बोलताना पुतिन म्हणाले की, गेल्या पाच वर्षांत जगभरात झालेल्या एकूण आर्थिक वाढीपैकी निम्म्याहून जास्त वाढ ब्रिक्स देशांमुळे झाली आहे. त्या तुलनेत जी७ देशांचं योगदान फक्त १८ टक्के होतं. यावरून हे स्पष्ट होतं की जागतिक विकासाचं इंजिन आता जी७ कडून ब्रिक्स देशांकडे वेगाने सरकतंय.

जी७ ला मागे टाकण्यामागची कारणं सांगताना पुतिन यांनी ब्रिक्स देशांच्या लोकसंख्येचा आणि देशांतर्गत बाजारपेठेचा खास उल्लेख केला. जगातली निम्म्याहून जास्त लोकसंख्या ब्रिक्स देशांमध्ये राहते. या मोठ्या लोकसंख्येमुळे या देशांत गतिमान आणि सतत वाढणाऱ्या देशांतर्गत बाजारपेठा तयार झाल्या आहेत. त्याचबरोबर ब्रिक्स देशांमध्ये वेगाने होणारं शहरीकरण, मुबलक नैसर्गिक संसाधनं आणि भारतीय कंपन्यांसारख्या स्थानिक उद्योगांचा जागतिक पातळीवर वाढता प्रभाव, हे या गटाच्या यशामागचे मुख्य कारण आहेत. पुतिन यांच्या मते व्यापारी आणि व्यावसायिक संबंध हेच आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संबंधांचं खरं बळ आहे आणि तेच सध्याच्या जागतिक आव्हानांवर मात करायला मदत करत आहे.

याच व्यावसायिक शिखर परिषदेच्या निमित्ताने भारत मंडपम इथे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांच्यात महत्त्वाची द्विपक्षीय भेट झाली. ही बैठक जवळपास ४५ मिनिटं चालली. यात भारत-रशिया द्विपक्षीय संबंध अधिक मजबूत करण्यासोबतच मध्य-पूर्वेतली सध्याची तणावाची परिस्थिती आणि त्याचा जागतिक पुरवठा साखळीवर होणारा परिणाम, यावरही सविस्तर चर्चा झाली.

बैठकीनंतर दोन्ही नेते एकाच गाडीतून भारत मंडपम इथल्या मोठ्या औद्योगिक प्रदर्शनाला भेट द्यायला गेले. यावेळी पुतिन यांनी मोदींना २४ व्या भारत-रशिया वार्षिक शिखर परिषदेसाठी रशिया दौऱ्याचं अधिकृत निमंत्रण दिलं. मोदींनी हे निमंत्रण आदराने स्वीकारलं, यातून पुढच्या काळात दोन्ही देशांतील धोरणात्मक आणि आर्थिक सहकार्य आणखी वाढणार हे स्पष्ट झालं.

एकूणच दिल्लीतली ही ब्रिक्स परिषद फक्त राजनैतिक चर्चांपुरती मर्यादित राहिली नाही, तर जागतिक अर्थव्यवस्थेची नवी दिशा ठरवणारी आणि पाश्चात्त्य महासत्तांच्या वर्चस्वाला आव्हान देणारी घटना ठरली.