बीपीच्या गोळीवरच प्रश्नचिन्ह! मेयोतील टेल्मिसार्टन नॉट ऑफ स्टँडर्ड क्वालिटी

इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालय म्हणजेच मेयोमध्ये आणखी एका औषधाच्या गुणवत्तेवरून कारवाई झाली आहे. रक्तदाबावरील 'टेल्मिसेव-४०' म्हणजेच टेल्मिसार्टन टॅब्लेट्स आयपी ४० एमजी या औषधाची एक बॅच सरकारी विश्लेषकाने तपासली, तेव्हा ती निर्धारित गुणवत्ता मानकांनुसार नसल्याचे म्हणजेच 'नॉट ऑफ स्टँडर्ड क्वालिटी' असल्याचे जाहीर करण्यात आले. रक्तदाबाच्या रुग्णांसाठी नियमित वापरले जाणारे हे औषध असल्याने या बॅचबाबत आलेला अहवाल गंभीर मानला जात आहे.

हा अहवाल आल्यानंतर रुग्णालय प्रशासनाने या औषधाची विक्री आणि वितरण तातडीने थांबवले असून उपलब्ध असलेला संपूर्ण साठा परत मागवण्याचे निर्देश दिले आहेत. यापूर्वी काही दिवसांपूर्वी याच शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालयात पॅरासिटामॉलच्या गुणवत्तेबाबतही अशीच कारवाई करण्यात आली होती. आता टेल्मिसार्टनच्या बॅचवरही बंदी आल्याने मेयोच्या मेडिकल स्टोअरकडून होणाऱ्या औषध तपासणीवर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. एकापाठोपाठ एक झालेल्या या दोन कारवायांमुळे शासकीय रुग्णालयांमध्ये पुरवठा होणाऱ्या औषधांच्या गुणवत्तेबाबत साशंकता निर्माण झाली आहे.

ज्या पत्रात ही माहिती देण्यात आली, त्यात 'टेल्मिसेव ४०'च्या सीएचपीएलटी४१६ या बॅचचा स्पष्ट उल्लेख आहे. हे औषध जुलै २०२५ मध्ये तयार करण्यात आले असून त्याची मुदत जून २०२७ पर्यंत आहे. मध्य प्रदेशातील इंदूर येथील क्युरेजा हेल्थकेअर प्रायव्हेट लिमिटेड या कंपनीने हे औषध बनवले आहे. म्हणजेच निर्मितीपासून जवळपास दोन वर्षांची मुदत असलेल्या या बॅचमध्ये गुणवत्तेची त्रुटी आढळून आली आहे.

गुणवत्तेचा अहवाल हाती आल्यानंतर या औषधाची विक्री आणि वितरण थांबवण्यासोबतच आधीच वितरित झालेला साठाही तातडीने परत मागवण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. औषधाची खरेदी, वितरण आणि विक्री यांच्याशी संबंधित कागदपत्रांच्या प्रमाणित प्रती उपलब्ध करून देण्यासही सांगण्यात आले आहे. या पत्रात ड्रग्स अँड कॉस्मेटिक्स कायद्यातील संबंधित तरतुदींचाही उल्लेख करण्यात आला आहे. निर्देश मिळाल्यानंतर वॉर्डांसह औषधालयातून या औषधाचा साठा परत घेण्याचे काम सुरू झाले आहे.

काही दिवसांपूर्वीच शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालयात पॅरासिटामॉलच्या गुणवत्तेवरून कारवाई झाली होती, आणि आता मेयोतील टेल्मिसार्टनच्या बॅचवरही बंदी घालण्यात आली आहे. यामुळे सरकारी रुग्णालयांमध्ये औषधांच्या गुणवत्तेची तपासणी कशी होते आणि पुरवठा व्यवस्था कशी चालते, याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे. रुग्णांच्या आरोग्याशी थेट संबंधित असलेल्या औषधांबाबत अशा वारंवार घडणाऱ्या घटनांमुळे रुग्णालय प्रशासनावरील जबाबदारी अधिक वाढली आहे.

तपासणीदरम्यान या औषधाच्या बाह्यस्वरूपात तसेच विरघळण्याच्या क्षमतेत त्रुटी आढळून आल्या. अहवालानुसार, तपासलेल्या ४० गोळ्यांपैकी जवळपास सर्वच गोळ्यांवर सामान्य प्रकाशात असमान फिकट तपकिरी रंगाचे डाग दिसून आले. त्याचबरोबर या नमुन्याने 'डिसॉल्यूशन टेस्ट' म्हणजेच विरघळण्याच्या चाचणीतही निर्धारित निकष पूर्ण केले नाहीत. या दोन्ही त्रुटींमुळे संबंधित नमुना निर्धारित गुणवत्ता मानकांनुसार नसल्याचे अधिकृतपणे घोषित करण्यात आले.