IIT बॉम्बेत विद्यार्थ्याचा हॉस्टेलमध्ये मृत्यू; परीक्षेत ChatGPT वापरल्याचे प्रकरण, ४०० विद्यार्थ्यांचा निषेध

मुंबईतील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (IIT) बॉम्बे कॅम्पसमध्ये एका विद्यार्थ्याच्या मृत्यूने खळबळ उडाली आहे. एनर्जी सायन्स अँड इंजिनीअरिंग विभागात शिकणारा हा द्वितीय वर्षाचा विद्यार्थी शुक्रवारी, म्हणजे १८ सप्टेंबर २०२६ रोजी संध्याकाळी आपल्या हॉस्टेलच्या खोलीत मृतावस्थेत आढळला.

याच दिवशी दिवसा सुरू असलेल्या परीक्षेदरम्यान हा विद्यार्थी परीक्षा हॉलमध्ये मोबाईल फोन वापरताना आढळला होता, अशी माहिती IIT बॉम्बेने दिलेल्या निवेदनात दिली आहे. त्याने प्रश्नपत्रिका ChatGPT वर अपलोड करून त्यावरून उत्तरे मिळवण्याचा प्रयत्न केल्याचे संस्थेने स्पष्ट केले.

मात्र या प्रकारानंतर विद्यार्थ्याविरोधात कोणतीही शिस्तभंगाची कारवाई सुरू करण्यात आली नव्हती, असे संस्थेने ठामपणे सांगितले. संबंधित शिक्षक आणि विभागप्रमुखांनी त्याच्याशी संवाद साधला होता आणि या प्रकरणाचा त्याच्या शैक्षणिक कारकिर्दीवर काहीही वाईट परिणाम होणार नाही, असा विश्वासही त्याला देण्यात आला होता, असे संस्थेच्या निवेदनात नमूद आहे.

हा संवाद झाल्यानंतर विद्यार्थी आपल्या हॉस्टेलच्या खोलीत परत गेला. पण त्याच दिवशी संध्याकाळी तो खोलीत मृत आढळला. पवई पोलीस स्टेशनकडून या प्रकरणाचा तपास सुरू करण्यात आला असून मृतदेह पोस्टमॉर्टमसाठी पाठवण्यात आला आहे. मृत्यूमागची नेमकी परिस्थिती काय होती, याची चौकशी सध्या सुरू आहे.

परीक्षेतील घटना आणि विद्यार्थ्याचा मृत्यू या दोन्ही गोष्टी काही तासांच्या अंतराने घडल्या असल्या, तरी या दोन घटनांचा थेट कारणपर संबंध असल्याचे अद्याप अधिकृत तपासातून सिद्ध झालेले नाही. त्यामुळे विद्यार्थ्याने हे टोकाचे पाऊल नेमके कशामुळे उचलले, याबद्दल आत्ताच निष्कर्ष काढणे योग्य होणार नाही.

विद्यार्थ्याच्या मृत्यूची बातमी कॅम्पसमध्ये पसरताच मोठ्या संख्येने विद्यार्थी एकत्र जमले. ४०० हून अधिक विद्यार्थ्यांनी IIT बॉम्बेच्या मुख्य इमारतीजवळ आंदोलन सुरू केले आणि प्रशासनाच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित करत घोषणाबाजी केली. हे आंदोलन रात्री उशिरापर्यंत चालू होते.

अखेर IIT बॉम्बेचे संचालक प्रा. शिरीष केडारे यांनी रात्री विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला, त्यानंतर विद्यार्थ्यांना मुख्य इमारतीसमोरील कन्व्होकेशन हॉलमध्ये नेण्यात आले.

आंदोलनात सहभागी विद्यार्थ्यांनी सांगितले की, या घटनेनंतर सुरू असलेल्या मिड-सेमिस्टर परीक्षा पुढे ढकलण्यात आल्या. आंदोलनादरम्यान विद्यार्थ्यांनी कॅम्पसमधील मानसिक आरोग्य, अभ्यासाचा ताण आणि विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध असलेल्या मदत व्यवस्थेबाबतही प्रश्न उपस्थित केले. काही विद्यार्थ्यांनी प्राध्यापक आणि प्रशासनाने विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याबाबत अधिक संवेदनशील राहण्याची गरज असल्याचे मत मांडले. केवळ ताण घेऊ नका असे सांगण्याऐवजी विद्यार्थ्यांची मानसिक स्थिती आणि त्यांच्या अडचणी समजून घेण्यासाठी ठोस व्यवस्था असावी, अशी मागणीही त्यांनी केली.

IIT बॉम्बेने विद्यार्थ्याच्या मृत्यूबद्दल दुःख व्यक्त केले असून, या घटनेचा परिणाम झालेले मित्र, वर्गमित्र, शिक्षक आणि इतरांना आवश्यक ती मदत दिली जात असल्याचे संस्थेने म्हटले आहे. संबंधित अधिकारी विद्यार्थ्याच्या मृत्यूशी निगडित परिस्थितीची चौकशी करत आहेत.

या घटनेमुळे IIT बॉम्बे कॅम्पसमध्ये विद्यार्थ्यांचे मानसिक आरोग्य आणि अभ्यासाचा ताण या विषयावरील चर्चा पुन्हा एकदा समोर आली आहे. पोलीस आणि संबंधित यंत्रणांचा तपास पूर्ण झाल्यानंतरच मृत्यूमागची नेमकी परिस्थिती स्पष्ट होऊ शकेल.