एफ-३५ चा गायब कॅनोपी हाँगकाँगमध्ये सापडला, चीनपर्यंत तंत्रज्ञान पोहोचल्याची भीती

अमेरिकेच्या सर्वात घातक लढाऊ विमानांपैकी एक असलेल्या एफ-३५ चा एक हरवलेला भाग हाँगकाँगमध्ये सापडल्याचे समोर आले आहे. हा भाग या विमानाच्या स्टेल्थ तंत्रज्ञानाचा एक महत्त्वाचा घटक असल्याचे सांगितले जाते. दुरुस्तीसाठी हा भाग ऑस्ट्रेलियाहून अमेरिकेकडे पाठवला जात होता, पण पॅसिफिक महासागर ओलांडताना त्याचा मार्ग बदलला आणि तो हाँगकाँगमध्ये जाऊन पोहोचला. हा मार्ग नेमका कोणी आणि का बदलला, हा सगळ्यात मोठा प्रश्न आहे.

'पॉलिटिको'च्या एका अहवालानुसार, या प्रकरणाशी संबंधित तीन व्यक्तींनी सांगितले की, अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने एफ-३५ चे काही भाग गायब झाल्याची पुष्टी केली आहे. हे प्रकरण इतके गंभीर मानले जात आहे की, कॅपिटल हिलवरील राष्ट्रीय सुरक्षा समित्यांच्या कर्मचाऱ्यांना जूनपासूनच याची माहिती देण्यात आली आहे. एफ-३५ चे तंत्रज्ञान चीनच्या हाती लागू शकते, अशी चिंता आधीही व्यक्त करण्यात आली होती. त्यावेळी असेही म्हटले गेले होते की एफ-३५ सौदी अरेबियाला विकले गेले, तर असे घडू शकते.

एफ-३५ ची उत्पादक कंपनी लॉकहीड मार्टिनच्या वतीने ही खेप दुसऱ्या कंपनीने हाताळली होती. पेंटागॉननेही काही भाग गायब झाल्याची पुष्टी दिली आहे, मात्र मार्ग का बदलला आणि सध्या हे भाग कोणाच्या मालकीचे आहेत, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.

अहवालानुसार, या खेपेत एफ-३५ च्या कॉकपिटवरील कॅनोपीचा समावेश होता. हे पारदर्शक आवरण वरवर पाहता साधे काचेसारखे वाटते, पण त्यावर रडार-शोषक पदार्थाचा एक अतिशय पातळ थर असतो, जो शत्रूच्या रडारपासून विमान लपवायला मदत करतो आणि विमानाची स्टेल्थ क्षमता वाढवतो. काळानुसार या थराची क्षमता कमी होते, त्यामुळे कॅनोपी दुरुस्त किंवा बदलावी लागते. हेच खरे कॅनोपी शत्रूच्या प्रदेशात पोहोचल्याने अमेरिकन अधिकाऱ्यांची चिंता वाढली आहे.

हाऊस आर्म्ड सर्व्हिसेस कमिटीचे माजी कर्मचारी सदस्य आणि लष्करी विमानचालन विश्लेषक जे. जे. गर्टलर यांनी सांगितले की, चीन इलेक्ट्रॉनिक हेरगिरीसह विविध मार्गांनी एफ-३५ बद्दल माहिती मिळवण्याचा आधीपासूनच प्रयत्न करत आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, आधीच काही माहिती असेल तर खरा भाग मिळाल्याने त्या माहितीची पडताळणी करणे आणि तिला अधिक बळकटी देणे शक्य होऊ शकते. मात्र चीनने खरोखर हा भाग मिळवला आहे, याला अद्याप पुष्टी मिळालेली नाही.

हाँगकाँग हा चीनचा एक विशेष प्रशासकीय प्रदेश आहे आणि अलीकडच्या वर्षांत चीनने तिथे आपली पकड मजबूत करत कठोर राष्ट्रीय सुरक्षा कायदे लागू केले आहेत. त्यामुळे संवेदनशील लष्करी तंत्रज्ञान तिथे पोहोचणे अमेरिकन अधिकाऱ्यांसाठी गंभीर चिंतेचा मुद्दा बनला आहे. चिनी दूतावासाने या घटनेबद्दल आपल्याला काहीही माहिती नसल्याचे म्हटले आहे, तर अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागाने यावर भाष्य करण्यास नकार दिला आहे.

ही घटना यापूर्वी उघड झालेली नव्हती. संबंधित व्यक्तींच्या माहितीनुसार, परराष्ट्र विभाग आणि पेंटागॉनच्या अधिकाऱ्यांनी जूनमध्ये काँग्रेसच्या राष्ट्रीय सुरक्षा समित्यांच्या कर्मचाऱ्यांना याबाबत माहिती दिली होती आणि हे सत्र अजूनही सुरू आहे. पेंटागॉनच्या एफ-३५ संयुक्त कार्यक्रम कार्यालयाने सांगितले की, निरुपयोगी ठरलेल्या भागांच्या एका खेपेतील ही समस्या त्यांच्या निदर्शनास आली असून, भाग परत मिळवण्यासाठी आणि भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी अमेरिकी संस्था व उद्योग भागीदारांसोबत काम सुरू आहे.

२०२३ च्या गव्हर्नमेंट अकाउंटेबिलिटी ऑफिसच्या अहवालानुसार, गेल्या पाच वर्षांत १० लाखांहून अधिक एफ-३५ चे सुटे भाग गहाळ झाले आहेत. अहवालानुसार, लाखो डॉलर्स किमतीच्या या नुकसानीची पेंटागॉनला पूर्ण चौकशी करता आलेली नाही, कारण ही माहिती लॉकहीड मार्टिनच्या नियंत्रणाखाली होती. एफ-३५ जॉइंट प्रोग्राम ऑफिसकडे प्रत्येक भाग कुठे आहे आणि त्याची स्थिती काय आहे, याचा सातत्याने मागोवा घेणारी संपूर्ण नोंद प्रणालीच नसल्याचेही समोर आले आहे.