मारबत-बडग्या परंपरेचे इव्हेंटमध्ये रूपांतर होत असल्याचा आरोप, देशमुखांचे आयुक्तांना पत्र

नागपूरची जवळपास १४५ वर्षे जुनी ऐतिहासिक मारबत-बडग्या परंपरा सध्या चर्चेत आली आहे. माजी मंत्री अनिल देशमुख यांनी नागपूर महानगरपालिका प्रशासनाला याबाबत प्रश्न विचारले असून, मनपा आयुक्तांना पत्र लिहिले आहे. या पत्रात देशमुखांनी आरोप केला आहे की, ही ऐतिहासिक परंपरा हळूहळू एका 'इव्हेंट'चे रूप घेत आहे, आणि यामुळे परंपरेची मूळ भावना तसेच नागरिकांचा आवाज दबला जाऊ शकतो.

मारबत-बडग्या ही नागपूरची खास सांस्कृतिक परंपरा मानली जाते. यंदा प्रथमच मनपाने या उत्सवाच्या आयोजनाची आणि प्रचाराची जबाबदारी मोठ्या स्तरावर स्वतःकडे घेतली असून, यासाठी सुमारे २ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. शहराचा सांस्कृतिक वारसा राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर पोहोचवण्याचा हा उपक्रम असल्याचे मनपाने म्हटले आहे.

देशमुखांनी पत्रात नमूद केले आहे की, १८८१ पासून सुरू असलेली ही परंपरा केवळ धार्मिक किंवा सांस्कृतिक उत्सव राहिलेली नाही, तर याद्वारे नागरिक वेळोवेळी सामाजिक आणि जनसमस्यांवर आपली प्रतिक्रिया व्यक्त करत आले आहेत. बडग्यांच्या माध्यमातून महागाई, बेरोजगारी, शेतकऱ्यांचे प्रश्न, प्रशासकीय अडचणी आणि सामाजिक कुरीतींवर उपरोधिक टिप्पणी करण्याची परंपरा ऐतिहासिक काळापासून चालत आली आहे. अलीकडच्या काळातही बडग्यांच्या माध्यमातून समकालीन सामाजिक आणि नागरी मुद्द्यांवर भाष्य केले जात असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.

सध्या महागाई, बेरोजगारी, पावसामुळे पिकांचे झालेले नुकसान, स्मार्ट मीटरशी संबंधित वीज बिलांच्या तक्रारी, रस्त्यांवरील खड्डे आणि वाहतूक कोंडी असे अनेक प्रश्न जनतेसमोर असल्याचे देशमुख यांनी पत्रात म्हटले आहे. त्यांच्या मते, असे प्रश्न बडग्यांच्या माध्यमातून मांडणे हा या परंपरेचा महत्त्वाचा भाग राहिला आहे. यंदा राजकीय सोयी आणि देखाव्यामुळे असे नागरी प्रश्न मागे ढकलले जात असल्याचे चित्र दिसत असल्याचा आरोप त्यांनी केला आहे. हा आरोप देशमुख यांच्याकडून करण्यात आला आहे, हे स्पष्ट करणे गरजेचे आहे.

मारबत-बडग्या ही परंपरा केवळ पर्यटन, मनोरंजन किंवा मोठा कार्यक्रम म्हणून पाहिली जाऊ नये, असे माजी मंत्र्यांनी म्हटले आहे. त्यांच्या मते, ही परंपरा जनतेच्या भावना आणि सामाजिक प्रश्न सार्वजनिकरीत्या मांडण्याचे माध्यमही राहिली आहे. बडग्यांच्या माध्यमातून नागरिक जे जनप्रश्न आणि असंतोष व्यक्त करतात, त्यासाठी पुरेसे स्वातंत्र्य कायम राहावे आणि परंपरेचे मूळ स्वरूप जपले जावे, अशी मागणी देशमुख यांनी मनपा प्रशासनाकडे केली आहे.

भविष्यात अशी धोरण तयार करावे, ज्यामुळे मारबत-बडग्या उत्सवाच्या माध्यमातून नागरिकांना आपल्या समस्या आणि मागण्या प्रभावीपणे मांडता येतील, अशी मागणीही देशमुखांनी पत्रातून केली आहे. यंदा मनपाकडून उत्सव मोठ्या स्तरावर आयोजित करण्याचा आणि सांस्कृतिक पर्यटनाला चालना देण्याचा उपक्रम हाती घेण्यात आला असून, त्यामुळे परंपरेचे सांस्कृतिक स्वरूप आणि तिच्या सामाजिक-सार्वजनिक अभिव्यक्तीच्या पैलूबाबत चर्चा सुरू झाली आहे.