एम्स नागपूरमध्ये रुग्ण सुरक्षेवर राष्ट्रीय परिषद, AI च्या काळात उपचार सुरक्षित ठेवण्यावर तज्ज्ञांचा भर

आधुनिक आरोग्य व्यवस्थेत तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर वेगाने वाढत असताना उपचाराच्या गुणवत्तेबरोबरच रुग्णाची सुरक्षा जपणे हे आरोग्य क्षेत्रासमोरचे मोठे आव्हान बनले आहे. उपचारादरम्यान होणारी छोटीशी चूकही रुग्णाच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम करू शकते. हीच बाब लक्षात घेऊन एम्स नागपूरमध्ये दोन दिवसांच्या राष्ट्रीय रुग्ण सुरक्षा परिषद-२०२६चे आयोजन करण्यात आले.

या परिषदेसाठी देशभरातून आलेल्या तज्ज्ञांनी सुरक्षित, गुणवत्तापूर्ण आणि रुग्ण-केंद्रित आरोग्य सेवा अधिक बळकट करण्याच्या विविध पैलूंवर चर्चा केली. सहा एम्स संस्थांचे संचालक, डॉक्टर, नर्सिंग तज्ज्ञ, रुग्णालय प्रशासक आणि संशोधक या परिषदेत सहभागी झाले. तज्ज्ञांनी आपले अनुभव मांडण्यासोबतच रुग्णालयांमध्ये राबवल्या जाणाऱ्या चांगल्या कार्यपद्धतींवरही चर्चा केली.

एम्स नागपूरमधील या दोन दिवसांच्या परिषदेचे उद्घाटन राज्यसभा खासदार आणि इंडियन मेडिकल पार्लियामेंटेरियन्स फोरमचे अध्यक्ष डॉ. अनिल सुखदेवराव बोंडे यांच्या हाती झाले. माजी खासदार अजय संचेती विशेष अतिथी म्हणून उपस्थित होते, तर आरोग्य सेवा महासंचालनालयाच्या अतिरिक्त महासंचालक डॉ. सुजाता चौधरी यांचीही विशेष उपस्थिती होती.

एम्स नागपूरचे कार्यकारी संचालक डॉ. प्रशांत जोशी यांनी या परिषदेचे महत्त्व सांगताना रुग्ण सुरक्षा हा आधुनिक आरोग्य सेवांचा महत्त्वाचा आधार असल्याचे नमूद केले. वैद्यकीय तंत्रज्ञानाच्या विकासासोबतच उपचार प्रक्रिया अधिक सुरक्षित आणि प्रभावी करणेही गरजेचे आहे, असे ते म्हणाले.

परिषदेतील वैज्ञानिक सत्रांमध्ये तज्ज्ञांनी नवजात आणि लहान मुलांची सुरक्षित काळजी, आपत्कालीन सेवा, रुग्ण सुरक्षेचे नेतृत्व, तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता, तसेच संशोधन आणि नवोपक्रम या विषयांवर आपले विचार मांडले. याशिवाय सर्जिकल सुरक्षा आणि औषध सुरक्षा या विषयांवरही सविस्तर चर्चा झाली. उपचाराच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांवर संभावित धोके ओळखणे आणि ते कमी करण्याचे उपाय यावर तज्ज्ञांनी आपले अनुभव सांगितले.

रुग्णालयांमधील संसर्ग रोखण्याबाबतही या परिषदेत चर्चा झाली. रुग्ण सुरक्षेशी संबंधित घटनांची नोंद करणे आणि त्या घटनांमधून शिकून भविष्यात अशा चुका टाळण्यासाठी प्रभावी यंत्रणा उभारण्यावर भर देण्यात आला. रुग्णालयांमध्ये रुग्णांची सुरक्षा ही केवळ डॉक्टर किंवा नर्सिंग स्टाफची जबाबदारी नसून संपूर्ण आरोग्य व्यवस्थेची सामूहिक जबाबदारी आहे, असे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले.

उपचार प्रक्रियेत रुग्ण आणि त्यांच्या कुटुंबीयांचा सक्रिय सहभाग हाही या परिषदेतील महत्त्वाचा विषय ठरला. रुग्ण आणि त्यांच्या नातेवाईकांना उपचाराबाबतची माहिती देणे, त्यांच्या चिंता समजून घेणे आणि निर्णयप्रक्रियेत त्यांचा सहभाग वाढवणे यावर चर्चा झाली. तंत्रज्ञान आणि AI चा विस्तार आरोग्य सेवा अधिक प्रभावी बनवू शकतो, पण त्यासोबत रुग्णाची सुरक्षा, पारदर्शकता आणि मानवीय दृष्टिकोन यांना प्राधान्य देणे आवश्यक आहे, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. नागपूर जिल्ह्यात झालेल्या या परिषदेने देशभरातील आरोग्य तज्ज्ञांना या मुद्द्यांवर विचार-विनिमय करण्यासाठी एक समान मंच उपलब्ध करून दिला.