CDSCO चा इशारा : पाकिस्तानी 'गोरी' आणि 'चांदनी' क्रीममध्ये विषारी जड धातू, वापर टाळण्याचे आवाहन
भारतीय औषध महानियंत्रक आणि सीडीएससीओने पाकिस्तानातून येणाऱ्या दोन फेअरनेस क्रीम्सबाबत सार्वजनिक आरोग्य इशारा जारी केला असून त्यात सुरक्षित मर्यादेपेक्षा जास्त जड धातू आढळले आहेत.
गोरा आणि उजळ रंग मिळवण्यासाठी बाजारात उपलब्ध असलेल्या निरनिराळ्या फेअरनेस क्रीम्स वापरण्याची सवय अनेकांना असते. मात्र हीच सवय आता आरोग्यासाठी मोठा धोका ठरू शकते, कारण भारतीय औषध महानियंत्रक (DCGI) आणि केंद्रीय औषध मानक नियंत्रण संस्थेने (CDSCO) नागरिकांसाठी एक महत्त्वाचा आरोग्य इशारा जारी केला आहे. पाकिस्तानात तयार होणाऱ्या आणि भारतात बेकायदेशीरपणे विकल्या जाणाऱ्या दोन प्रसिद्ध सौंदर्यप्रसाधनांमध्ये आरोग्यासाठी घातक ठरणारे विषारी घटक सापडले आहेत.
सीडीएससीओने जारी केलेल्या अधिकृत सूचनेत 'चांदनी व्हाईटनिंग क्रीम' (Chandni Whitening Cream) आणि 'गोरी ब्युटी क्रीम' (Gori Beauty Cream) या दोन पाकिस्तानी उत्पादनांवर तात्काळ बहिष्कार टाकावा आणि त्यांचा वापर पूर्णपणे बंद करावा, असे निर्देश जनतेला दिले आहेत. निश्चित करण्यात आलेल्या सुरक्षित मानकांपेक्षा या दोन्ही क्रीम्समध्ये विषारी जड धातू (Heavy Metals) खूप जास्त प्रमाणात आढळले असून यामुळे या क्रीम्स वापरणाऱ्यांच्या त्वचेवर आणि शरीरावर गंभीर विषारी परिणाम होऊन जीवघेणे आजार होऊ शकतात.
भारतीय औषध नियामकाने जारी केलेल्या अमान्य सौंदर्यप्रसाधनांच्या वापराबाबतच्या सार्वजनिक आरोग्य सूचनेत देशातील कडक नियमांची आठवण करून दिली आहे. भारतात विकले जाणारे किंवा आयात केले जाणारे कोणतेही सौंदर्यप्रसाधन औषधे आणि सौंदर्यप्रसाधने अधिनियम, १९४० (Drugs and Cosmetics Act, 1940) आणि सौंदर्यप्रसाधने नियम, २०२० (Cosmetics Rules, 2020) अंतर्गत नियंत्रित केले जाते. यासाठी भारतीय मानक ब्युरोकडून (BIS) सुरक्षिततेची मानके निश्चित केलेली असतात. कोणत्याही परदेशी उत्पादनाची भारतात विक्री किंवा वितरण करण्यासाठी केंद्रीय परवाना प्राधिकरणाकडे नोंदणी करणे आणि आयात प्रमाणपत्र (Import Registration Certificate) मिळवणे कायद्याने बंधनकारक आहे, तसेच राज्य परवाना प्राधिकरणाची परवानगीही आवश्यक असते. तपासणीत स्पष्ट झाले की पाकिस्तानातून आयात होणाऱ्या 'गोरी ब्युटी क्रीम' आणि 'चांदनी व्हाईटनिंग क्रीम' यांच्याकडे असा कोणताही अधिकृत परवाना किंवा आयात प्रमाणपत्र नाही, म्हणजेच या उत्पादनांची भारतातील विक्री पूर्णपणे बेकायदेशीर आणि तस्करीचा भाग आहे.
त्वचा उजळवण्याचा दावा करणाऱ्या या विषारी क्रीम्समध्ये प्रामुख्याने पारा (Mercury) आणि इतर घातक जड धातूंचा अमर्याद वापर केला जातो. अमेरिकेच्या US FDA च्या अभ्यासानुसार त्वचा उजळवणाऱ्या अनेक स्थानिक किंवा अमान्य उत्पादनांमध्ये पाऱ्याचे प्रमाण खूप जास्त असते. हे क्रीम त्वचेवर लावले की ते त्वचेच्या सच्छिद्र भागांमधून थेट रक्तप्रवाहात शोषले जाते. यामुळे सुरुवातीला त्वचेवर लाल पुरळ उठणे, त्वचा काळी पडणे, जळजळ होणे आणि त्वचा पातळ होणे असे त्रास होतात. मात्र सर्वात मोठा आणि जीवघेणा फटका किडन्यांना (Kidneys) बसतो. रक्तातील पाऱ्याचे वाढलेले प्रमाण हळूहळू किडनीच्या पेशी उद्ध्वस्त करते, ज्यामुळे किडनी फेल्युअर किंवा मूत्रपिंडाचे गंभीर आजार होऊ शकतात. याशिवाय मज्जासंस्थेवर विपरीत परिणाम होऊन नैराश्य, स्मरणशक्ती कमजोर होणे आणि अंगकंप होणे अशा समस्याही उद्भवू शकतात.
औषध नियामकांनी सर्व नागरिकांना आणि ग्राहकांना आवाहन केले आहे की बाजारात किंवा सोशल मीडियावरील जाहिरातींना बळी पडून परवाना नसलेली अशी परदेशी आणि अमान्य सौंदर्यप्रसाधने खरेदी करू नयेत. घरात 'गोरी ब्युटी क्रीम' किंवा 'चांदनी व्हाईटनिंग क्रीम' असल्यास तिचा वापर आजपासूनच थांबवावा. नेहमी मान्यताप्राप्त दुकानांमधून किंवा अधिकृत ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मवरूनच परवानाधारक आणि चाचणी केलेल्या भारतीय किंवा अधिकृत ब्रँड्सची सौंदर्यप्रसाधने खरेदी करावीत. बोगस सौंदर्यप्रसाधने विकणाऱ्या दुकानदारांवर आणि ऑनलाइन विक्रेत्यांवर कडक कारवाई करण्याचे संकेतही प्रशासनाने दिले आहेत.
