IIT मुंबईत विद्यार्थ्याचा मृत्यू, परीक्षेत ChatGPT वापरल्याचं समोर आल्यानंतर वसतिगृहात आढळला मृतावस्थेत

मुंबईतील IIT बॉम्बेच्या पवई कॅम्पसमध्ये शुक्रवारी, 18 सप्टेंबर रोजी एक धक्कादायक घटना घडली. एनर्जी सायन्स अँड इंजिनिअरिंग विभागात शिकणाऱ्या द्वितीय वर्षाच्या एका विद्यार्थ्याचा वसतिगृहातील खोलीत मृत्यू झाला. या मृत्यूआधी परीक्षेदरम्यान त्याने मोबाईल फोन वापरून प्रश्नपत्रिका ChatGPT वर अपलोड केल्याचं संस्थेकडून सांगण्यात आलं आहे.

IIT बॉम्बेच्या अधिकृत माहितीनुसार, हा विद्यार्थी शुक्रवारी परीक्षा देत होता. परीक्षा सुरू असतानाच त्याच्याकडे मोबाईल फोन सापडला. प्रश्नपत्रिका ChatGPT वर टाकून त्यावरून उत्तरं मिळवण्याचा प्रयत्न त्याने केल्याचं संस्थेचं म्हणणं आहे. ही बाब लक्षात आल्यानंतर इन्स्ट्रक्टर आणि विभागप्रमुखांनी त्याच्याशी चर्चा केली होती.

संस्थेने स्पष्ट केलं की, या प्रकरणात विद्यार्थ्यावर तात्काळ कोणतीही शिस्तभंगाची कारवाई करण्यात आली नव्हती. उलट त्याचं समुपदेशन करण्यात आलं आणि या घटनेचा त्याच्या शैक्षणिक कारकिर्दीवर काहीही वाईट परिणाम होणार नाही, असं आश्वासनही त्याला देण्यात आलं होतं.

परीक्षा संपल्यानंतर हा विद्यार्थी वसतिगृहातील आपल्या खोलीत परतला. संध्याकाळी तो त्याच खोलीत मृतावस्थेत आढळला. ही बातमी समजताच संबंधित यंत्रणांनी तपासाला सुरुवात केली. मृत्यू नेमका कशामुळे झाला, याचा तपास अधिकृत यंत्रणांमार्फत सुरू असल्याचं IIT बॉम्बेने सांगितलं आहे. या मृत्यूबाबत सध्या वेगवेगळे दावे आणि चर्चा सुरू असल्या तरी, मृत्यूचं नेमकं कारण अजून निश्चित झालेलं नाही, त्यामुळे पोलिसांच्या आणि इतर यंत्रणांच्या तपासातून पुढे येणारी माहितीच महत्त्वाची ठरणार आहे.

ही घटना कॅम्पसमध्ये कळताच विद्यार्थ्यांनी प्रशासनाविरोधात आंदोलन सुरू केलं. मिळालेल्या माहितीनुसार, 400 हून अधिक विद्यार्थी या आंदोलनात उतरले होते. घटनेबाबत सविस्तर माहिती आणि प्रशासनाकडून स्पष्टीकरण मिळावं, अशी मागणी विद्यार्थ्यांनी केली. काही विद्यार्थ्यांनी प्रशासनाने विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याकडे अधिक लक्ष द्यावं, अशीही मागणी केल्याचं समजतं. मात्र आंदोलनादरम्यान विद्यार्थ्यांनी केलेले आरोप हे त्यांचे स्वतःचे दावे असून, त्यांची स्वतंत्रपणे पडताळणी होणं अजून बाकी आहे.

या घटनेचा परिणाम IIT बॉम्बेत सुरू असलेल्या मिड-सेमिस्टर परीक्षांवरही झाला. विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनानंतर या परीक्षा पुढे ढकलण्यात आल्या. मृत विद्यार्थ्याचे मित्र, सहाध्यायी, प्राध्यापक आणि या घटनेमुळे प्रभावित झालेले इतर सर्व यांना आवश्यक ती मदत दिली जाईल, असं संस्थेने सांगितलं.

IIT बॉम्बेने या विद्यार्थ्याच्या मृत्यूबद्दल दुःख व्यक्त केलं आहे. संस्थेच्या निवेदनानुसार, परीक्षेतील प्रकरणानंतर विद्यार्थ्याशी चर्चा आणि समुपदेशन करण्यात आलं होतं आणि त्याच्यावर शिस्तभंगाची कारवाई सुरू केली नव्हती, हे पुन्हा स्पष्ट करण्यात आलं. मृत्यूच्या परिस्थितीचा तपास संबंधित अधिकाऱ्यांकडून सुरू असल्याचंही संस्थेने नमूद केलं.

या घटनेमुळे परीक्षांमध्ये AI आणि ChatGPटचा वापर, विद्यार्थ्यांवरील शैक्षणिक दबाव आणि कॅम्पसमधील मानसिक आरोग्य सहाय्य असे मुद्दे पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत. मात्र या मृत्यूला एखाद्या एका कारणाशी थेट जोडण्याआधी अधिकृत तपासाचा निष्कर्ष समोर येणं गरजेचं आहे.