तब्बल 19 हजार अग्निवीर होणार सेवानिवृत्त; 31 डिसेंबरला पहिली सरकारी नोकरी संपणार

1 जानेवारी 2023 रोजी सैन्यात दाखल झालेल्या 19 हजारांहून जास्त अग्निवीरांची पहिली तुकडी 31 डिसेंबरला आपले चार वर्षांचे काम पूर्ण करणार आहे. त्या रात्रीच त्यांची पहिली सरकारी नोकरी अधिकृतपणे संपेल. संरक्षण मंत्रालयाने अग्निवीरांसाठी वेगळी सेवानिवृत्ती योजना बनवल्याचं सांगितलं असलं, तरी ही तारीख जवळ येताच या तरुणांना पुढे काय होणार याची काळजी लागून राहिली आहे.

चार वर्षं देशाची सेवा केल्यावर 1 जानेवारीला यांना कायमस्वरूपी नोकरीचं नियुक्तीपत्र मिळणार का, की पुन्हा एकदा नोकरीसाठी झगडावं लागणार, हा सगळ्यात मोठा प्रश्न अजून सुटलेला नाही. अग्निपथ योजनेच्या नियमानुसार फक्त 25 टक्के अग्निवीरांनाच सैन्याच्या नियमित कॅडरमध्ये कायम केलं जातं. त्यासाठी कार्यकाळ संपण्याआधी अंतर्गत परीक्षा घेतली जाते. म्हणजे प्रत्येक 100 अग्निवीरांपैकी 75 जणांना सैन्यातून बाहेर पडावंच लागतं. सध्याच्या 19 हजारांच्या पहिल्या तुकडीत हा आकडा बघितला तर 14 हजारांहून अधिक तरुणांना सेवानिवृत्त व्हावं लागणार आहे.

सरकारचं म्हणणं आहे की निवृत्त होणाऱ्या अग्निवीरांपैकी 75 टक्के जणांना बीएसएफ, सीआरपीएफ, सीआयएसएफ आणि रेल्वे यासारख्या निमलष्करी दलांमध्ये नोकरी दिली जाईल. यासाठी गृह मंत्रालयाने 10 टक्के आरक्षण आणि शारीरिक चाचणीतून सूटही जाहीर केली आहे. पण खरी अडचण अशी की सरकारी विभागांमधल्या रिक्त जागांची भरती प्रक्रिया पूर्ण व्हायलाच अनेक महिने, कधी कधी वर्षंसुद्धा लागतात. त्यामुळे 31 डिसेंबरला सेवानिवृत्त झाल्या-झाल्या लगेच दुसऱ्या नोकरीचं नियुक्तीपत्र हातात पडेल का, याबद्दल मोठी शंका आहे. म्हणजे एका सरकारी नोकरीतून बाहेर पडल्यावर लगेच दुसऱ्या सरकारी नोकरीत रुजू होण्याची जी अपेक्षा आहे, ती कागदावरची योजना असून प्रत्यक्षात किती जणांना ती वेळेत मिळेल हे अजून स्पष्ट नाही.

चार वर्षांच्या सेवेनंतर अग्निवीरांना साधारण 11 लाख रुपयांचं सेवा निधी पॅकेज देऊन सेवेतून मोकळं केलं जाणार आहे. पण नियमित सैनिकांना जशी आयुष्यभर मिळणारी पेन्शन, ईसीएचएस अंतर्गत वैद्यकीय सुविधा किंवा कॅन्टीनची सोय मिळते, तशी कोणतीही सुविधा या अग्निवीरांना मिळणार नाही. म्हणजे नियमित सैनिक निवृत्तीनंतरही या सगळ्या सुविधांसह माजी सैनिक म्हणून जगतात, पण अग्निवीरांच्या वाट्याला फक्त एकरकमी रक्कम येते आणि पुढचं आयुष्य त्यांनी स्वतःच्या हिंमतीवर उभं करायचं असतं.

साधारणपणे तरुण वयाच्या 21-22 व्या वर्षी आपल्या करिअरची सुरुवात करतात. पण इथे उलट परिस्थिती आहे. एकेकाळी सरकारी नोकरीत असलेले हे तरुण 31 डिसेंबरला आपली पहिली नोकरी गमावणार असून, पुढे काय होणार याच्या अनिश्चिततेला सामोरं जावं लागणार आहे. ज्या वयात इतर तरुण नोकरीच्या शोधाला सुरुवात करतात, त्याच टप्प्यावर या अग्निवीरांना पुन्हा नव्याने रोजगार शोधण्याची वेळ येऊन ठेपली आहे.