लालबागच्या राजाच्या प्रसादाने उजळणार बीएमसी हॉस्पिटल्स; काय आहे नेमकी योजना?

गणेशोत्सवाच्या काळात रोज मोठ्या प्रमाणात निर्माण होणाऱ्या ओल्या कचऱ्याचे व्यवस्थापन नीट व्हावे आणि त्याचा उपयोग चांगल्या कामासाठी व्हावा, या हेतूने बीएमसी आणि लालबागचा राजा सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळाने एकत्र येत एक नवा प्रकल्प सुरू केला आहे. या दोघांनी मिळून हे पाऊल सणासुदीच्या काळात रोज निर्माण होणाऱ्या मोठ्या प्रमाणातील कचऱ्याला योग्य दिशा देण्यासाठी उचलले आहे. या प्रकल्पाला प्रसाद टू पॉवर असे नाव देण्यात आले असून यातून अन्न आणि सेंद्रिय पदार्थांवर प्रक्रिया करून वीज तयार केली जाणार आहे. ही वीज पुढे रुग्णालयांना वीजपुरवठा करण्यासाठी वापरली जाईल.

लालबागचा राजाच्या मंदिर परिसरात गणेशोत्सवादरम्यान रोज साधारण ८ ते १० टन कचरा तयार होण्याची शक्यता आहे. मंदिर आवारातून रोज निर्माण होणारा हा कचरा नेहमीच्या पद्धतीने फेकून देण्याऐवजी खास वाहनांतून गोळा केला जाणार आहे. हा कचरा साध्या पद्धतीने विल्हेवाट लावण्याजागी खास वाहनांतून उचलला जाईल आणि त्यानंतर तो बीएमसीच्या नायर रुग्णालय, कस्तुरबा रुग्णालय, जीटीबी रुग्णालय आणि सायन रुग्णालय या ठिकाणी असलेल्या बायोमिथेनेशन प्रकल्पांपर्यंत नेला जाईल. या चार रुग्णालयांतील बायोमिथेनेशन यंत्रणेत या ओल्या कचऱ्यावर प्रत्यक्ष प्रक्रिया केली जाणार आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, या प्रकल्पाची प्रक्रिया क्षमता २ मेट्रिक टन इतकी आहे. ११ दिवसांच्या उत्सव काळात एकूण ८० मेट्रिक टन सेंद्रिय कचऱ्यावर प्रक्रिया करण्याचे नियोजन असून त्यातून अंदाजे ७,७४४ युनिट्स ऊर्जा तयार करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. मात्र हे उद्दिष्ट प्रत्यक्षात किती गाठले जाते, हे पुढील काळात स्पष्ट होईल, असे सांगण्यात आले आहे.

या प्रक्रियेतून तयार होणारी ऊर्जा रुग्णालयांतील रुग्ण कक्ष, कॉरिडॉर आणि सार्वजनिक जागांवरील दिवे लावण्यासाठी वापरली जाणार आहे. म्हणजेच कचऱ्यापासून तयार झालेली ही वीज थेट रुग्णालयांच्या दैनंदिन वापरातील दिव्यांना पुरवली जाईल. प्रकल्पाचे प्रत्यक्ष संचालन आणि देखभाल बीएमसीने नेमलेल्या मे. एरोकेअर एव्हिएशन प्रा. लि. या एजन्सीमार्फत केली जाणार आहे.

मोठ्या सार्वजनिक गणेशोत्सवांमधून निर्माण होणाऱ्या सेंद्रिय कचऱ्याचा वापर उपयुक्त कामासाठी कसा करता येऊ शकतो, याचे एक उदाहरण म्हणून या प्रकल्पाकडे पाहिले जात आहे. गणेश मंडपात तयार होणाऱ्या कचऱ्यापासून रुग्णालयांसाठी संसाधने उभी करणे, हा प्रसाद टू पॉवर मागचा मुख्य विचार आहे. श्रद्धेचा प्रसाद आणि पर्यावरणाचे रक्षण या दोन्ही गोष्टींची सांगड घालणारा हा उपक्रम पुढील काळात कचरा व्यवस्थापनासाठी एक आदर्श मॉडेल ठरू शकतो, असे मानले जात आहे.