Ganpati Visarjan: गणपती विसर्जनानंतर कलशाचे काय करावे? 'या' गोष्टीची घ्या काळजी

गणेशोत्सव हा भगवान गणेशाला समर्पित असलेल्या मोठ्या हिंदू सणांपैकी एक सण आहे. या दिवसांत भक्त मोठ्या भक्तिभावाने घरात किंवा मंडपात गणपती बाप्पाची स्थापना करतात आणि रोज पूजाविधी करतात. सुख, समृद्धी आणि कल्याणासाठी बाप्पाकडे प्रार्थना केली जाते. या पूजेत कलशाची स्थापना करणंही खूप महत्त्वाचं मानलं जातं. यंदा गणेशोत्सव १४ सप्टेंबरला सुरू झाला आणि २५ सप्टेंबरला संपणार आहे. आज, शनिवार १९ सप्टेंबरला गौरी गणपतीचं विसर्जन आहे.

दीड दिवस, पाच दिवस, गौरी गणपती आणि सात दिवसांच्या बाप्पांच्या मूर्तींचं विसर्जन याच काळात होतं. पण गणपती विसर्जन झाल्यावर पूजेतल्या कलशाचं, त्यात असलेल्या पवित्र पाण्याचं, नारळाचं आणि इतर पूजासाहित्याचं नेमकं काय करायचं, हा प्रश्न बऱ्याच घरांमध्ये पडतो. धार्मिक समजुतीनुसार, कलशातल्या या वस्तू सरळ कचऱ्यात न टाकता आदरानं वापरून त्यांची विल्हेवाट लावायला हवी. पूजेत वापरलेलं कोणतंही साहित्य हे पवित्र मानलं जात असल्यानं ते नेहमीच्या कचऱ्यासारखं फेकून देणं योग्य नाही, असं धार्मिक परंपरेत सांगितलं जातं.

कलशातलं पवित्र पाणी आंब्याच्या पानांनी घरभर शिंपडावं आणि उरलेलं पाणी एका कुंडीत किंवा झाडात ओतावं, असं सांगितलं जातं. मानलं जातं की या पाण्यानं घरात नकारात्मक ऊर्जा दूर होते आणि सुख-समृद्धी येते. मात्र हे पाणी तुळशीच्या रोपात ओतू नये, याची काळजी घ्यावी. म्हणजेच घरातल्या इतर कोणत्याही झाडात किंवा कुंडीत हे पाणी ओतता येतं, फक्त तुळशीचं रोप त्याला अपवाद आहे.

कलशात ठेवलेली नाणी, सुपारी आणि हळकुंड तिजोरीत किंवा पैसे ठेवण्याच्या जागी ठेवणं शुभ मानतात. या वस्तू पैसे ठेवण्याच्या जागी ठेवल्यानं घरात सुख आणि समृद्धी येते, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे कलशातल्या या तीन वस्तू फेकून न देता घरातल्या तिजोरीत किंवा पैसे ठेवण्याच्या कप्प्यात ठेवाव्यात, असं सांगितलं जातं.

कलशाच्या खाली किंवा वर ठेवलेला थोडा तांदूळ घरातल्या धान्यात मिसळावा किंवा पक्ष्यांना खाऊ घालावा. पूजेतले अक्षता म्हणजे तांदळाचे दाणे पवित्र मानले जातात, त्यामुळे ते आदरानं वापरण्याची किंवा पक्ष्यांना खाऊ घालण्याची पद्धत आहे. हा तांदूळ टाकून न देता त्याचा असा उपयोग करावा, असं धार्मिक परंपरेत सांगितलं आहे.

कलशावर ठेवलेला नारळ प्रसाद म्हणून घरातल्या सगळ्यांमध्ये वाटावा. पूजेत वापरलेला नारळ कुटुंबातल्या सदस्यांमध्ये प्रसाद म्हणून वाटणं शुभ मानलं जातं. त्यामुळे विसर्जनानंतर हा नारळ फोडून घरातल्या सगळ्या सदस्यांना प्रसाद म्हणून द्यावा.

कलशासाठी वापरलेली आंब्याची पानं आणि दुर्वा एखाद्या झाडाच्या मातीत किंवा विसर्जन स्थळी विसर्जित कराव्यात. पूजेच्या साहित्याला शेवटपर्यंत आदरानं हाताळण्याची पद्धत असल्यानं ही काळजी घ्यावी, असं सांगितलं जातं. या साहित्याचीही विल्हेवाट कचऱ्यात टाकून नव्हे, तर पवित्र मातीत किंवा विसर्जनाच्या ठिकाणी करावी.

टीप: धर्म, ज्योतिष, वास्तू, फेंगशुई अशा विषयांवरील माहिती केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी दिली जाते. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्याआधी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणं आवश्यक आहे.