Marathwada Mukti Din : आज मराठवाडा मुक्ती दिन; जाणून घ्या १७ सप्टेंबरचा इतिहास

आज १७ सप्टेंबर. मराठवाड्यातल्या लोकांसाठी हा दिवस खूप महत्त्वाचा आणि अभिमानाचा आहे, कारण याच दिवशी मराठवाडा निजामाच्या जोखडातून मुक्त झाला. १९४७ साली देश स्वतंत्र झाला खरं, पण हैदराबाद संस्थानाच्या निजामानं मात्र स्वतंत्र भारतात सामील व्हायला साफ नकार दिला होता. मराठवाडा हा त्याच हैदराबाद संस्थानाचा भाग होता. म्हणजेच स्वातंत्र्य मिळूनही मराठवाड्यातली जनता आणखी काही काळ निजामाच्याच अंमलाखाली राहिली.

निजामाच्या राजवटीत मराठवाड्यातल्या जनतेवर खूप अत्याचार झाले. इथल्या लोकांना स्वातंत्र्याची आस लागली होती. अखेर भारतीय सैन्यानं "ऑपरेशन पोलो" नावाची लष्करी कारवाई केली, आणि याच कारवाईमुळे १७ सप्टेंबर १९४८ रोजी हैदराबाद संस्थान भारतात विलीन झालं. त्यामुळे मराठवाड्याच्या जनतेला स्वतंत्र भारतात येण्याची संधी मिळाली. म्हणजेच निजामाच्या ताब्यातून सुटका होऊन मराठवाडा उर्वरित स्वतंत्र भारतासोबत आला, आणि म्हणूनच दरवर्षी १७ सप्टेंबर हा दिवस मराठवाडा मुक्ती दिन म्हणून साजरा केला जातो.

इतिहासात याच तारखेला देशात आणि जगात आणखीही काही घटना घडल्या आहेत, ज्या वेगवेगळ्या क्षेत्रांशी आणि वेगवेगळ्या देशांशी संबंधित आहेत. १६३० साली बुस्टन शहराची स्थापना झाली होती. १९१४ मध्ये अँड्र्यू फिशर तिसऱ्यांदा ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान बनले. १९५७ साली मलेशिया संयुक्त राष्ट्रात सामील झाला, तर १९६५ साली भारत आणि पाकिस्तानमध्ये चाविंडाची लढाई झाली. १९७४ साली बांगलादेश, ग्रेनाडा आणि गिनी-बिसाऊ या तीन देशांनी संयुक्त राष्ट्रांचं सदस्यत्व घेतलं.

१९७६ मध्ये नासानं स्पेस शटल एंटरप्राइझचं अनावरण केलं होतं, तर १९८३ साली व्हेनेसा विल्यम्स ही पहिली कृष्णवर्णीय महिला मिस अमेरिका बनली. १९८८ साली दक्षिण कोरियाच्या सेऊल शहरात २४व्या ऑलिम्पिक स्पर्धांना सुरुवात झाली. संगणक क्षेत्रातली एक मोठी घडामोड म्हणजे १९९१ साली लिनक्स कर्नलची पहिली आवृत्ती, म्हणजे ०.०१ ही आवृत्ती इंटरनेटवर प्रसिद्ध करण्यात आली. आणि २००१ साली, ११ सप्टेंबरच्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर न्यूयॉर्क स्टॉक एक्सचेंज पुन्हा एकदा सुरू झालं होतं.

या सगळ्या घटनांमध्ये मराठवाडा मुक्ती दिनाचं स्थान मात्र वेगळं आहे, कारण तो थेट आपल्या महाराष्ट्राच्या आणि विशेषतः मराठवाड्याच्या जनतेच्या स्वातंत्र्यलढ्याशी जोडलेला आहे. निजामाच्या जुलमी राजवटीतून सुटका होऊन स्वतंत्र भारतात सामील होण्याचा हा दिवस मराठवाड्यातल्या लोकांसाठी आजही तितकाच अभिमानाचा आणि आठवणीचा आहे.