विनोबा भावे जयंती: आज ११ सप्टेंबर, जाणून घ्या भूदान चळवळीच्या प्रणेत्याचा जीवनप्रवास आणि इतिहासातील घडामोडी
आचार्य विनोबा भावे यांची आज जयंती. त्यांच्या जन्मापासून ते भूदान चळवळीपर्यंतचा प्रवास आणि ११ सप्टेंबर या तारखेशी निगडित देश-विदेशातील महत्त्वाच्या घटना, जन्म आणि निधन यांचा हा आढावा.
आचार्य विनोबा भावे यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १८९५ रोजी महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्यातल्या पेन गावात झाला. त्यांचं मूळ नाव विनायक नरहर भावे असं होतं, पण पुढे संपूर्ण जगात ते विनोबा या एकाच नावाने ओळखले जाऊ लागले. लहानपणापासूनच त्यांच्यावर अध्यात्म आणि चांगल्या संस्कारांचा मोठा प्रभाव होता, आणि लहानपणी घडलेल्या याच वातावरणाने पुढे त्यांचे विचार घडवले असं म्हटलं जातं. तरुणपणीच त्यांनी संसाराची पारंपरिक वाट सोडून दिली आणि महात्मा गांधींच्या साबरमती आश्रमात प्रवेश केला. गांधीजींचे मानसपुत्र म्हणून ओळखले जाणारे विनोबा भावे हे गांधीजींच्या विचारांचे आणि सत्याग्रहाच्या मार्गाचे अगदी कट्टर पाईक होते. पुढे त्यांनी भारतात भूदान चळवळ उभी करून जे लोक भूमीहीन होते त्यांना जमीन मिळवून देण्याचं ऐतिहासिक काम केलं. विनोबा भावे यांचं निधन १५ नोव्हेंबर १९८२ रोजी झालं.
विनोबांच्या जन्मदिनाशिवाय ११ सप्टेंबर या एकाच तारखेला देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासात इतरही अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी घडून गेल्या आहेत. १८९३ साली स्वामी विवेकानंद यांनी जागतिक सर्वधर्म परिषदेसमोर आपलं गाजलेलं भाषण दिलं होतं, तर १९०६ साली महात्मा गांधींनी सत्याग्रह हा शब्द पहिल्यांदा आफ्रिकेत वापरला होता. १९४२ मध्ये आझाद हिंद सेनेने जन गण मन हे राष्ट्रगीत गायलं होतं. १९६५ साली भारतीय सैन्याने पाकिस्तानातल्या लाहोरजवळचं बुर्की गाव ताब्यात घेतलं होतं. १९७२ मध्ये प्रा. मधुकर तोरडमल यांनी लिहिलेल्या आणि दिग्दर्शित केलेल्या तरुण तुर्क, म्हातारे अर्क या नाटकाचा पहिला प्रयोग इचलकरंजीतल्या डेक्कन स्पिनिंग मिलच्या गणेशोत्सवात झाला होता. याच दिवशी २००१ साली दहशतवाद्यांनी अमेरिकेतल्या वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या इमारतींवर दोन प्रवासी विमानं घुसवली आणि त्यात हजारो लोकांचा जीव गेला. २०२३ साली डॅनियल वादळामुळे लिबियातल्या डेरना शहरात दोन धरणं कोसळली आणि त्यामुळे आलेल्या पुरात ११ हजार ३०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला होता.
याच तारखेला जन्मलेल्या इतर मान्यवरांमध्ये भारतीय क्रिकेटपटू लाला अमरनाथ (१९११), राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत (१९५०), भारतीय क्रिकेटर मुरली कार्तिक (१९७६) आणि अभिनेत्री श्रिया सरन (१९८२) यांचा समावेश होतो. तर ११ सप्टेंबर रोजीच निधन झालेल्यांमध्ये पाकिस्तानचे प्रणेते बॅ. मुहम्मद अली जिना (१९४८), सोव्हिएत युनियनचे राष्ट्राध्यक्ष निकिता क्रुश्चेव्ह (१९७१), चिलीचे राष्ट्राध्यक्ष साल्वादोर अलेंदे (१९७३) आणि हिंदी कवयित्री महादेवी वर्मा (१९८७) यांची नावं आवर्जून घ्यावी लागतील.
