वराह जयंती २०२६: तारीख, शुभ मुहूर्त आणि पूजेची पद्धत जाणून घ्या

अधर्माने सगळ्या मर्यादा ओलांडल्या की देव कोणत्या ना कोणत्या रूपात पृथ्वीवर येऊन संतुलन परत आणतो, अशी सत्ययुगातील एक कथा सांगितली जाते. हिरण्यक्ष नावाच्या राक्षसाने पृथ्वी उचलून समुद्राच्या तळाशी लपवली, तेव्हा संपूर्ण पृथ्वी भीतीने थरथर कापत होती. याच वेळी विश्वाचे रक्षक भगवान विष्णूंनी असे रूप घेतले, ज्याची कोणाला कल्पनाही नव्हती - हे रूप होते भगवान वराहांचे. विष्णूंच्या या तिसऱ्या अवताराचा प्रकट दिन सनातन धर्मात मोठ्या भक्तिभावाने 'वराह जयंती' म्हणून साजरा केला जातो.

द्रिक पंचांगानुसार भाद्रपद शुक्ल तृतीया तिथी १३ सप्टेंबर रोजी सकाळी ७:०८ वाजता सुरू होते आणि १४ सप्टेंबर रोजी सकाळी ७:०६ वाजता संपते. उदय तिथीचा विचार करता वराह जयंती यंदा रविवार, १३ सप्टेंबर रोजी साजरी होणार आहे.

वराहरूपातील विष्णूंच्या पूजेसाठी दुपारची वेळ विशेष शुभ मानली जाते. द्रिक पंचांगानुसार १३ सप्टेंबरला दुपारी १:३० ते ४:०० ही पूजेसाठीची शुभ वेळ आहे. भक्त याच वेळेत भगवान विष्णूंच्या वराह रूपाची पूजा करू शकतात.

विष्णूंनी वराह अवतार का घेतला, याविषयीची कथा अशी - सत्ययुगात हिरण्यक्ष नावाचा एक प्रचंड शक्तिशाली राक्षस होता. त्याने पृथ्वी उचलून पाताळात लपवली, आणि त्यामुळे सगळीकडे संकट उभे राहिले. तेव्हा पृथ्वीचे रक्षण करण्यासाठी भगवान विष्णूंनी वराहाचे रूप धारण केले. याच रूपात ते पाताळात गेले, त्यांनी हिरण्यक्षाशी सामना केला आणि त्याचा वध केला. त्यानंतर भगवान वराहांनी पृथ्वीला आपल्या सुळ्यांवर उचलून पुन्हा तिच्या मूळ जागी ठेवले. यामुळेच विष्णूंचे हे रूप पृथ्वीचे रक्षक म्हणूनही ओळखले जाते. वराह अवतार हा विष्णूंच्या प्रमुख अवतारांपैकी एक मानला जातो.

वराह जयंतीच्या दिवशी पूजा कशी करावी, याचीही एक ठरलेली पद्धत आहे. सकाळी लवकर उठून स्नान करून स्वच्छ कपडे घालावेत. त्यानंतर पूजेची जागा स्वच्छ करून भगवान विष्णूंच्या वराह रूपाचे ध्यान करावे. सगळ्यात आधी विष्णूंना पाणी अर्पण करावे, त्यानंतर पिवळी फुले, फळे, धूप आणि दिवे अर्पण करावेत. देवाला पिवळ्या वस्तू अर्पण करणे शुभ मानले जाते. पूजेदरम्यान विष्णूंच्या मंत्रांचा जप करावा आणि श्रद्धेनुसार विष्णू सहस्रनामाचे पठण करावे. यानंतर भगवान वराहांची कथा ऐकावी किंवा वाचावी. पूजेच्या शेवटी विष्णूंची आरती करून कुटुंबाच्या सुख-शांतीसाठी प्रार्थना करावी.

दक्षिण भारतातील काही भागांत वराह जयंतीनिमित्त वराह कलशाची पूजा करण्याची वेगळी परंपरा पाळली जाते. यात भगवान वराहांची मूर्ती पाण्याने भरलेल्या कलशात ठेवली जाते. त्यानंतर हा कलश आंब्याच्या पानांनी झाकून त्यावर नारळ ठेवला जातो आणि विधीनुसार त्याची पूजा केली जाते. पूजा पूर्ण झाल्यावर हा कलश ब्राह्मणाला दान करण्याची प्रथा या भागांत आहे.