पिठोरी अमावस्येला मुलांच्या आरोग्यासाठी आणि दीर्घायुष्यासाठी मातांची खास पूजा

हिंदू धर्मात प्रत्येक अमावस्येला काही ना काही धार्मिक महत्त्व दिलं जातं. त्यातही पिठोरी अमावस्या ही खास करून महिलांसाठी, आणि त्यातही मातांसाठी वेगळी मानली जाते. या दिवशी मुलांचं आरोग्य चांगलं राहावं, त्यांना दीर्घायुष्य लाभावं आणि त्यांच्या आयुष्यात सुख-समृद्धी यावी म्हणून माता खास पूजा करतात. देवीची मनोभावे पूजा करून मुलांच्या भल्यासाठी प्रार्थना करण्याची ही परंपरा जुनी आहे.

यंदा पंचांगाप्रमाणे पिठोरी अमावस्या गुरुवार, 10 सप्टेंबर रोजी येते आहे. अमावस्या तिथी 10 सप्टेंबरला सकाळी 10 वाजून 33 मिनिटांनी सुरू होते आणि 11 सप्टेंबरला सकाळी 8 वाजून 56 मिनिटांनी संपते. त्यामुळे व्रत आणि पूजा 10 सप्टेंबरलाच केली जाणार आहे.

श्रावण महिन्यातल्या अमावस्येला पिठोरी अमावस्या म्हणतात. या दिवशी माता आपल्या मुलांचं आयुष्य दीर्घ राहावं आणि त्यांच्यावर कुठलंही संकट येऊ नये यासाठी व्रत आणि पूजा करतात. महाराष्ट्रासह भारताच्या काही भागांत ही परंपरा श्रद्धेने पाळली जाते.

या दिवशी महिला पहाटे उठून आंघोळ करतात आणि उपवास किंवा व्रताचा संकल्प घेतात. घरातल्या देवघरात किंवा पूजेच्या जागी पिठोरी देवीची स्थापना करून तिची पूजा केली जाते. या पूजेत मुलांना आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि सुख मिळावं म्हणून प्रार्थना केली जाते. पूजेत ६४ योगिनींना खूप महत्त्व दिलं जातं. काही ठिकाणी पिठोरी देवीसोबतच ६४ योगिनींच्या प्रतिमा किंवा प्रतीकांचीही पूजा केली जाते. देवीच्या वेगवेगळ्या शक्तींचं प्रतीक म्हणून या योगिनींकडे बघितलं जातं.

'पिठोरी' हे नाव कसं पडलं यामागेही एक खास कारण सांगितलं जातं. या दिवशी पिठापासून देवीच्या मूर्ती किंवा वेगवेगळ्या देवतांच्या आकृत्या बनवून त्यांची पूजा करण्याची पद्धत काही भागांत आढळते. त्यामुळेच या अमावस्येला 'पिठोरी अमावस्या' असं नाव पडलं असल्याचं मानलं जातं.

पिठोरी अमावस्येचं हे व्रत आईच्या ममतेचं आणि तिच्या मुलांबद्दलच्या काळजीचं प्रतीक समजलं जातं. मुलांचं आयुष्य निरोगी आणि सुखी जावं, त्यांच्यावर कुठलंही संकट येऊ नये, हीच भावना या पूजेमागे असते.

पूजेच्या वेळी देवीसमोर दिवा लावला जातो, नैवेद्य दाखवला जातो आणि विधिवत पूजा करून मुलांच्या आरोग्यासाठी प्रार्थना केली जाते. काही घरांमध्ये पिठोरी अमावस्येच्या दिवशी खास नैवेद्य आणि पारंपरिक पदार्थ बनवण्याचीही पद्धत आहे.

पिठोरी अमावस्या ही केवळ एक धार्मिक रीत नाही, तर मातृत्व, श्रद्धा आणि घरच्यांच्या भल्याची भावना व्यक्त करणारा दिवस आहे. या दिवशी देवीची आराधना करून मुलांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी आणि दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना केली जाते.