नागपूर विद्यापीठात शिक्षण महागले, शुल्कात 7 टक्के वाढ; नव्या विद्यार्थ्यांच्या खिशाला फटका

नागपूरच्या राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठाने यंदाही दरवर्षीच्या पद्धतीनुसार शुल्कात 7 टक्के वाढ केली आहे, त्यामुळे नागपूर विद्यापीठातील विद्यार्थ्यांच्या पालकांवर मोठा आर्थिक भार वाढणार आहे. विद्यापीठाच्या व्यवस्थापन परिषदेने ही फी वाढ करण्याचा निर्णय घेतला आहे. याआधीही अशा निर्णयांच्या वेळी प्राचार्य, संस्था व्यवस्थापन आणि विद्यार्थी संघटनांची मते जाणून घेतली जात असत, याच पद्धतीने यंदाही मते विचारात घेतली गेली. गुरुवारी झालेल्या प्राचार्य आणि व्यवस्थापन प्रतिनिधींच्या बैठकीत सर्वांनी या शुल्कवाढीचे समर्थन केले. याच सत्रापासून शुल्कात 20 टक्के वाढ होण्याची शक्यता असल्याचे संकेतही समितीने दिले आहेत, म्हणजे भविष्यात आणखी मोठी शुल्कवाढ होऊ शकते असे समितीकडून सांगण्यात आले आहे.

विद्यापीठ प्रशासनाने सुधारित शुल्क रचनेची अधिकृत अधिसूचना जारी केली असून, त्यामुळे आता विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षण आणखी महाग होणार आहे. कला, विज्ञान, वाणिज्य किंवा इतर विद्याशाखांच्या शुल्कात 7 टक्के वाढ होणार असून ही वाढ 2026-27 या शैक्षणिक वर्षापासून लागू होईल. नागपूर विद्यापीठातील पदवी आणि पदव्युत्तर अभ्यासक्रमांचे शिक्षण महाग होणार असून याचा फटका थेट विद्यार्थ्यांना बसणार आहे. ही अधिसूचना 2026-27 या वर्षासाठी सुधारित शुल्काची असून विद्यापीठाने ती अधिकृतपणे जाहीर केली आहे.

यंदाच्या पहिल्या सत्रात प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना या शुल्कवाढीचा सर्वाधिक फटका बसणार आहे. प्रवेश प्रक्रियेत नोंद झालेल्या या विद्यार्थ्यांना पुढील तीन वर्षे हीच वाढीव शुल्क रचना लागू राहणार आहे, त्यामुळे विद्यार्थी आणि पालक दोघांवरही याचा आर्थिक ताण येणार आहे. म्हणजे एकदा प्रवेश घेतल्यानंतर संपूर्ण अभ्यासक्रमाच्या कालावधीत, म्हणजे तीन वर्षे, हेच वाढीव दर विद्यार्थ्यांना भरावे लागतील.

प्रत्येक महाविद्यालयाच्या प्रवेश प्रक्रियेत संगणकाशी संबंधित अभ्यासक्रमासाठी विद्यार्थ्यांकडून स्वतंत्र शुल्क आकारले जाते. यात संगणक हा 'कोअर सब्जेक्ट' नसलेल्या विद्यार्थ्यांकडूनही 1,200 रुपये इतके अतिरिक्त शुल्क आकारण्यात येत आहे, म्हणजे ज्या विद्यार्थ्यांच्या अभ्यासक्रमात संगणक हा मुख्य विषय नाही त्यांच्याकडूनही ही रक्कम घेतली जात आहे. संगणक प्रशिक्षणाच्या नावाखाली विद्यार्थ्यांवर लादलेल्या या 1,200 रुपयांच्या रकमेमुळे विद्यार्थी आणि शिक्षकांमध्ये प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

या शुल्कवाढीच्या निर्णयामुळे विद्यार्थी आणि विद्यार्थी संघटनांमध्ये तणावाचे वातावरण निर्माण होण्याची शक्यता आहे. संगणक हा विषय नसतानाही हे शुल्क सक्तीचे केल्याने आर्थिक बोजा वाढण्याची शक्यता असून, ग्रामीण आणि मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांना या शुल्कवाढीचा विशेष फटका बसू शकतो. या निर्णयाच्या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थी संघटनांकडून विद्यापीठ प्रशासनाविरोधात तीव्र आंदोलन किंवा निषेध व्यक्त होण्याची दाट शक्यता आहे.