नागपुरात बाप्पांचे आगमन, बारा दिवसांच्या गणेशोत्सवाला सुरुवात

नागपूरकरांची वाट अखेर संपली आहे. सोमवार, १४ सप्टेंबर रोजी शहरभर गणेश चतुर्थी साजरी होत असून, गणेशोत्सवाला सुरुवात झाली आहे. घरांपासून हाऊसिंग सोसायट्यांपर्यंत आणि सार्वजनिक मंडळांपर्यंत सगळीकडे भक्तांनी बाप्पाच्या मूर्ती घरी आणून गणेश स्थापना आणि प्राणप्रतिष्ठा केली.

यंदा मुख्य उत्सव अनंत चतुर्दशीला, म्हणजे २५ सप्टेंबर रोजी संपणार असून, नागपूरला बारा दिवसांचा उत्सव काळ मिळाला आहे.

गणेश स्थापनेसाठी शुभ मुहूर्ताबद्दल सांगायचे झाल्यास, चतुर्थी तिथी १४ सप्टेंबरला सकाळी ७ वाजून ६ मिनिटांनी सुरू झाली असून १५ सप्टेंबरला सकाळी ७ वाजून ४४ मिनिटांनी संपणार आहे. गणेश पूजा आणि मूर्ती स्थापनेसाठी मध्यान्ह काळ विशेष शुभ मानला जातो. सर्वसाधारण पंचांगानुसार सकाळी ११ वाजून २ मिनिटे ते दुपारी १ वाजून ३१ मिनिटे या वेळेत भक्त गणेश स्थापना आणि पूजा करू शकतात. मुहूर्ताच्या वेळा ठिकाणानुसार बदलू शकत असल्याने, आपल्या स्थानिक पुजाऱ्याने किंवा पंचांगाने सांगितलेल्या वेळेनुसार पूजा करण्याचा सल्ला दिला जातो. स्थापनेसोबतच प्राणप्रतिष्ठा, पूजा, आरती आणि मोदक, लाडू, दुर्वा व फुले अर्पण करण्याचे पारंपरिक विधीही पार पडत आहेत.

नागपुरात बाप्पाचे आगमन हा फक्त धार्मिक विधी नसून, संपूर्ण शहराचा उत्सव आहे. महाल परिसरातील प्रसिद्ध चितार ओळ भागात, जो गणेश मूर्तींसाठी नागपुरातील सगळ्यात ओळखीचा भाग आहे, भक्तांच्या शेवटच्या खरेदीमुळे प्रचंड गर्दी दिसून आली. कारागिरांनी वेगवेगळ्या आकारांच्या आणि डिझाइनच्या मूर्तींना अखेरचा हात देण्यासाठी आठवडोंचा वेळ घातला. चितार ओळीशिवाय राणी दुर्गावती चौक आणि नंदनवन भागातही कारागीर सणापूर्वी मूर्ती घडवताना दिसले, यावरून शहरभर सुरू असलेल्या तयारीचा अंदाज येतो. शहरातील वेगवेगळ्या भागांत मंडळांनी सजावट, रोषणाई आणि थीमवर आधारित देखावे उभारले असून, घराघरांत बाप्पाच्या स्वागतासाठी तयारी सुरू आहे.

चितार ओळ आणि आसपासच्या भागात मोठी गर्दी अपेक्षित असल्याने नागपूर वाहतूक पोलिसांनी १४ सप्टेंबरसाठी खास वाहतूक व्यवस्था लागू केली आहे. महाल भागातील चितार ओळीजवळचे वाहतूक निर्बंध सोमवारी सकाळी ६ वाजल्यापासून लागू झाले असून ते १५ सप्टेंबरला सकाळी ७ वाजेपर्यंत कायम राहणार आहेत. बडकस चौक ते भावसार चौक हा रस्ता वन वे करण्यात आला असून, काही रस्ते बंद करून पर्यायी मार्ग सुचवण्यात आले आहेत. मूर्ती बाजाराकडे आणि मध्य नागपूरकडे जाणाऱ्या वाहनचालकांना डायव्हर्जन तपासून गर्दीच्या रस्त्यांतून प्रवास टाळण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

यंदा नागपुरात नेहमीपेक्षा जास्त लांबीचा गणेशोत्सव पाहायला मिळण्याची शक्यता आहे. अधिकृतपणे उत्सव १४ सप्टेंबरपासून सुरू झाला असला, तरी अनेक सार्वजनिक मंडळांनी गर्दी आणि लॉजिस्टिकच्या अडचणी टाळण्यासाठी आधीच मूर्ती स्थापन केल्या होत्या. काही मंडळे अनंत चतुर्दशीनंतरही विसर्जन करणार असल्याने, शहराच्या काही भागांत उत्सव पारंपरिक दहा दिवसांच्या पलीकडे लांबण्याची शक्यता आहे.

भक्तिभावाबरोबरच यंदा पर्यावरणपूरक उत्सवावरही भर दिला जात आहे. अनेक भक्त आणि मंडळे शाडूच्या आणि पर्यावरणपूरक मूर्तींना पसंती देत असून, जबाबदार सजावट आणि विसर्जन पद्धतींना प्रोत्साहन दिले जात आहे. शहराचा उत्सवी उत्साह पर्यावरणाला हानी न पोहोचवता साजरा व्हावा, हाच यामागचा उद्देश आहे.

पुढील काही दिवस नागपुरात आरत्या, ढोल-ताशा, सजावट, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि सामाजिक एकत्रीकरणाचे नेहमीचे चित्र दिसणार असून, "गणपती बाप्पा मोरया!" च्या जयघोषाने शहरातील प्रत्येक परिसर दुमदुमणार आहे. बाप्पाच्या आगमनासह नागपूरने अधिकृतपणे उत्सवी हंगामात प्रवेश केला असून, शहर उत्सव साजरा करण्यासाठी सज्ज झाले आहे.