QR कोड स्कॅन न करता फोन टॅप करून पेमेंट, UPI ची नवी टॅप अँड पे सुविधा
रिझर्व्ह बँकेने आणलेल्या UPI Tap and Pay सुविधेमुळे आता QR कोड स्कॅन न करता फक्त फोन टॅप करून पेमेंट करता येणार आहे.
छायाचित्रे सत्यापित केलेली नाहीत
डिजिटल पेमेंटचा वापर देशात दिवसेंदिवस वाढतोय आणि याच पार्श्वभूमीवर रिझर्व्ह बँकेने (RBI) UPI पेमेंट अजून सोपं करण्यासाठी नवी सुविधा आणलीय. या सुविधेचं नाव आहे UPI Tap and Pay. यामुळे आता ग्राहकांना पेमेंट करताना दरवेळी QR कोड शोधून तो स्कॅन करायची गरज पडणार नाही. फक्त POS मशीनवर स्मार्टफोन टॅप केला की काम होणार.
ही सुविधा NFC तंत्रज्ञानावर आधारलेली आहे आणि ती संपर्करहित म्हणजे कॉन्टॅक्टलेस पद्धतीने पेमेंट करून देते. आधी QR कोड शोधून स्कॅन करायला लागायचा, आता तसं करायची गरज नाही. NFC-सक्षम POS मशीनवर फोन टॅप केला की व्यवहार पूर्ण होतो. पण यासाठी एक अट आहे, ग्राहकाच्या स्मार्टफोनमध्ये NFC तंत्रज्ञान असायला हवं आणि ज्या दुकानदाराकडे पेमेंट करायचं आहे, त्याच्या POS मशीनमध्येही NFC सपोर्ट असणं गरजेचं आहे. दोन्हीकडे हे तंत्रज्ञान नसेल तर सुविधा वापरता येणार नाही.
सध्या UPI पेमेंट करताना अॅप उघडा, QR कोड स्कॅन करा आणि मग पेमेंटची प्रोसेस पूर्ण करा, असा तीन टप्प्यांचा खटाटोप असतो. Tap and Pay मुळे हे सगळं झटपट होणार आहे. ग्राहकाला फक्त फोन घेऊन POS मशीनजवळ जायचं आणि टॅप करायचा. त्यानंतर लगेच व्यवहार पुढे सरकतो. त्यामुळे छोट्या रकमेचे व्यवहार पटकन उरकता येतील.
या सुविधेचा आणखी एक फायदा म्हणजे इंटरनेटवरचं अवलंबित्व कमी होणार आहे. त्यामुळे इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी कमकुवत असणाऱ्या किंवा ग्रामीण भागांमध्ये डिजिटल पेमेंट करणं जास्त सोपं होऊ शकतं. मात्र इथेही तीच अट लागू होते, ग्राहकाचा फोन आणि व्यापाऱ्याचं POS मशीन या दोन्ही ठिकाणी NFC असणं आवश्यक आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, 5,000 रुपयांपर्यंतच्या व्यवहारासाठी UPI PIN टाकायची गरज भासणार नाही. मात्र त्यापेक्षा जास्त रकमेच्या व्यवहारासाठी PIN टाकावा लागू शकतो. अर्थात हे नियम अंतिम स्वरूपात कसे लागू होतात आणि संबंधित बँक किंवा UPI अॅप त्याची अंमलबजावणी कशी करतं, यावर प्रोसेस थोडीफार बदलू शकते.
PIN शिवाय होणाऱ्या छोट्या व्यवहारांमध्ये ग्राहकांनी काळजी घेणं गरजेचं आहे. फोन टॅप करण्याआधी POS मशीनवर दाखवलेली रक्कम एकदा नीट तपासून घ्यावी. अनोळखी किंवा संशयास्पद वाटणाऱ्या POS मशीनवर फोन टॅप करणं टाळावं. आणि फोन हरवला तर त्याला लिंक असलेलं UPI आणि बँक खातं लगेच सुरक्षित करून घ्यावं.
UPI चा वापर सध्या वेगाने वाढतोय आणि याच काळात Tap and Pay सुविधा डिजिटल व्यवहार आणखी जलद आणि सोपे करण्याच्या दिशेने एक मोठं पाऊल ठरू शकते. विशेषतः किरकोळ खरेदी, छोट्या रकमेचे व्यवहार आणि इंटरनेटची अडचण असणाऱ्या भागांमध्ये ही सुविधा पोहोचली, तर ग्राहकांना त्याचा मोठा फायदा होऊ शकतो.
