क्रिकेट स्कोरर व्हायचंय? पात्रता, परीक्षा आणि मिळणारा पगार समजून घ्या
मैदानावर फलंदाज धावा काढतो किंवा गोलंदाज विकेट घेतो, तेव्हा त्याची नोंद ठेवणारा स्कोरर पडद्यामागे काम करत असतो. या करिअरसाठी काय लागतं आणि किती कमाई होते, हे जाणून घेऊया.
क्रिकेटच्या मॅचमध्ये कॅमेरा नेहमी खेळाडूंवर आणि त्यांच्या खेळीवर फोकस असतो, पण मैदानाबाहेर अशी काही माणसं असतात जी प्रत्येक बॉल आणि प्रत्येक रनचा हिशोब लिहून ठेवत असतात. यातलं एक महत्त्वाचं काम म्हणजे क्रिकेट स्कोररचं. क्रिकेटमध्ये आता डेटाचा वापर खूप वाढल्यामुळे या कामाला वेगळंच महत्त्व आलंय. स्कोरर नेमकं काय करतो आणि यात करिअर कसं करता येतं, हे बघूया.
स्कोररचं मुख्य काम म्हणजे मॅचमध्ये घडणारी प्रत्येक गोष्ट नोंदवणे. कोणता बॅट्समन किती रन्सवर खेळतोय, कोणत्या बॉलरने किती विकेट्स घेतल्या, एका ओव्हरमध्ये काय घडलं आणि टीमचा स्कोर सध्या काय आहे, हे सगळं स्कोरर लिहून ठेवतो. हे काम करण्यासाठी क्रिकेटचे नियम माहीत असण्यासोबतच गणित आणि इंग्रजीचीही चांगली समज असावी लागते. स्ट्राइक रेट, बॅटिंग आणि बॉलिंग अॅव्हरेज, रिक्वायर्ड रन रेट आणि नेट रन रेट यांसारखे कॅल्क्युलेशन्स समजणंही याच कामाचा भाग आहे.
अधिकृत स्कोरर व्हायचं असेल तर सुरुवात लोकल क्रिकेट असोसिएशनशी जोडून घेण्यापासून होते. इथे दरवर्षी स्कोररची परीक्षा घेतली जाते. लोकल लेव्हलची परीक्षा पास झाल्यावर स्टेट क्रिकेट असोसिएशनची परीक्षा द्यावी लागते. स्टेट असोसिएशनमध्ये ८० टक्के मार्क्स मिळाल्यावरच बीसीसीआयच्या स्कोरर परीक्षेला बसता येतं. म्हणजेच या फील्डमध्ये पुढे जायचं असेल तर क्रिकेटचा अभ्यास तसंच परीक्षा आणि स्कोरिंगबद्दलची माहिती दोन्ही गरजेचं आहे. बीसीसीआयशिवाय आयसीसीसुद्धा वेगवेगळे ट्रेनिंग प्रोग्राम राबवते. नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ स्पोर्ट्समधूनही यासाठी कोर्स करता येतो, आणि काही खाजगी संस्थांमधूनही हा कोर्स उपलब्ध आहे.
स्कोररला दर महिन्याला ठराविक पगार मिळण्याऐवजी मॅच किंवा दिवसानुसार पेमेंट दिलं जातं. मिळालेल्या माहितीनुसार, बीसीसीआयच्या स्टेट पॅनल स्कोररला एका मॅचसाठी ३,००० रुपये मिळतात. देशांतर्गत मॅचसाठी दिवसाला १५,००० रुपये आणि टेस्ट मॅचसाठीही दिवसाला १५,००० रुपये असं पेमेंट असतं. टेस्ट मॅच ५ दिवसांआधीच संपली, तरी स्कोररला ५ दिवसांचाच पगार दिला जातो. याशिवाय स्कोररला डीएदेखील मिळतो.
आजचं क्रिकेट फक्त मैदानावरच्या खेळावर अवलंबून राहिलेलं नाही, टीम मॅनेजमेंटच्या निर्णयांमध्ये डेटाचा वापर सतत वाढतोय. आयपीएलसारख्या स्पर्धांमध्ये खेळाडूची परफॉर्मन्स, बॅटिंग-बॉलिंग क्षमता, विरोधी टीमची कमजोरी आणि टीम कॉम्बिनेशनशी संबंधित आकडेवारीचं विश्लेषण केलं जातं. डेटा अॅनालिस्ट खेळाडूच्या कामगिरीत वेळोवेळी होणारे बदल समजून घेतात आणि त्यांची ताकद व कमजोरी शोधतात. खेळाडूंच्या वर्कलोडमधले चढउतार आणि जुन्या दुखापतींचा रेकॉर्ड तपासून पुढे इंज्युरीचा धोका किती आहे, हे समजून घेण्यासाठीही डेटाचा वापर केला जातो.
