कानात पाच वर्षे येणाऱ्या ठोक्यासारख्या आवाजावर जसलोक रुग्णालयात यशस्वी उपचार

जळगावमधील एका २५ वर्षांच्या महिलेला गेल्या पाच वर्षांहून जास्त काळ कानात एक विचित्र आवाज सतावत होता. हा आवाज तिच्या हृदयाच्या ठोक्यांच्या तालाशी जुळणारा, सतत "व्हूशिंग" असा होता. मुंबईतील जसलोक हॉस्पिटल अँड रिसर्च सेंटरमध्ये तिच्यावर एक मिनिमली इनव्हेसिव्ह प्रक्रिया करण्यात आली, आणि त्यानंतर तिला या त्रासापासून पूर्णपणे सुटका मिळाली. या रुग्णाच्या केसमधून हे स्पष्ट झाले की रक्तवाहिन्यांशी संबंधित मूळ कारण नीट ओळखले, तर अनेक वर्षे चाललेल्या पल्साटाईल टिनिटससारख्या दुर्मिळ आजारावरही प्रभावी उपचार शक्य आहेत.

या महिलेला हृदयाच्या ठोक्यांच्या लयीत सतत व्हूशिंग आवाज येत असे. वर्षानुवर्षे तिने अनेक डॉक्टरांकडे तपासणी करून घेतली, वेगवेगळ्या चाचण्या आणि उपचार करूनही झाल्या, पण तरी हा त्रास कायमचा दूर होत नव्हता. अखेर तिने मुंबईत येऊन जसलोक हॉस्पिटलमध्ये उपचार घेण्याचा निर्णय घेतला. रुग्णालयातील न्यूरोलॉजिस्ट डॉ. फाली पोन्चा, एंडोव्हस्कुलर न्यूरोसर्जन डॉ. सुधीर आंबेकर आणि हेमॅटोलॉजिस्ट डॉ. समीर शाह यांच्या टीमने तिची एमआरआय आणि एमआरव्ही तपासणी केली. या तपासणीत मेंदूतील मुख्य रक्तवाहिनी अरुंद झाल्याचे, म्हणजेच 'व्हेनस सायनस स्टेनोसिस' असल्याचे निदान झाले. यामुळेच रक्ताचा प्रवाह विस्कळीत होऊन कानात लयबद्ध व्हूशिंग आवाज येत होता.

यावर उपचार म्हणून डॉक्टरांनी 'मिनिमली इनव्हेसिव्ह व्हेनस सायनस स्टेंटिंग' ही प्रक्रिया केली, ज्यामध्ये अरुंद झालेल्या रक्तवाहिनीचा मार्ग रुंद करण्यात आला. स्टेंट बसवल्याबरोबर पाच वर्षांपासूनचा पल्साटाईल टिनिटसचा त्रास लगेच थांबला. डॉ. सुधीर आंबेकर यांनी सांगितले की या आजाराचे अनेकदा चुकीचे निदान होते किंवा मानसिक ताण समजून त्याकडे दुर्लक्ष केले जाते. मात्र योग्य निदानानंतर मांडीतील शिरेतून कॅथेटर मेंदूपर्यंत नेऊन स्टेंट बसवण्याच्या या मिनिमली इनव्हेसिव्ह प्रक्रियेमुळे लक्षणे लगेच दूर होतात. कमी चिरफाड असलेल्या या उपचारामुळे रुग्णाला अवघ्या दोन दिवसांत डिस्चार्ज मिळाला, असेही त्यांनी नमूद केले.

पल्साटाईल टिनिटस हा अत्यंत दुर्मिळ आजार असून यात रुग्णाला कानात हृदयाच्या ठोक्यांच्या तालात व्हूशिंग किंवा ठोक्यासारखा आवाज ऐकू येतो. जगभरात १४.४% प्रौढांना टिनिटसचा त्रास आहे, पण त्यातही पल्साटाईल टिनिटसचे प्रमाण एकूण केसेसमध्ये १०% पेक्षा कमी आहे. ऑटॉलॉजीतील एका अभ्यासानुसार, नव्या रुग्णांपैकी फक्त ०.०९% लोकांमध्येच याचे निदान होते. तसेच तीव्र केसेसची स्वतंत्र व्याख्या अजून नसल्यामुळे याच्या तीव्रतेबाबत स्पष्ट आकडेवारीही उपलब्ध नाही.

डॉ. फाली पोन्चा म्हणाले की पल्साटाईल टिनिटसकडे दुर्लक्ष करण्याऐवजी त्याचे सखोल मूल्यमापन होणे गरजेचे आहे. सतत राहणाऱ्या आणि स्पष्ट न झालेल्या लक्षणांमागे कधीकधी उपचार करता येण्याजोगे कारण असू शकते, त्यामुळे "काहीही बिघाड नाही" असे ऐकल्यानंतरही रुग्णांनी आशा सोडू नये, असेही त्यांनी सांगितले.

जसलोक हॉस्पिटल अँड रिसर्च सेंटरचे सीईओ जितेंद्र हरियाण यांनी सांगितले की अनेक वर्षांच्या त्रासानंतर रुग्ण पूर्णपणे लक्षणमुक्त होणे हे अत्यंत समाधानकारक आहे. रुग्णाच्या जीवनमानावर गंभीर परिणाम करणाऱ्या आजारांवर मात करण्यासाठी विशेष तज्ज्ञता आणि प्रगत मिनिमली इनव्हेसिव्ह तंत्रज्ञान किती महत्त्वाचे आहे, हे ही केस दाखवते. रुग्णाची स्थिती कितीही गुंतागुंतीची किंवा दुर्मिळ असली, तरी त्यांना योग्य निदान आणि सर्वोत्तम उपचार देणे हेच आपले ध्येय असल्याचेही हरियाण यांनी सांगितले.

या यशस्वी उपचारातून एक गोष्ट स्पष्ट होते की कानात सतत येणाऱ्या आणि हृदयाच्या ठोक्यांशी जुळणाऱ्या आवाजाकडे दुर्लक्ष न करता त्याची योग्य वैद्यकीय तपासणी करणे गरजेचे आहे. अनेक उपचार करूनही मूळ कारण न सापडलेल्या पल्साटाईल टिनिटसच्या केसमध्ये ते कारण शोधणे, हेच रुग्णाला योग्य उपचार आणि या त्रासापासून पूर्ण सुटका मिळवून देण्याचे सर्वात महत्त्वाचे पाऊल ठरते.