हुथींविरुद्धच्या लढाईत सौदी अरेबियाकडून इस्रायलच्या गुप्तचर मदतीची अप्रत्यक्ष मागणी

मध्य पूर्वेतील सुरक्षा आणि जागतिक तेल वाहतुकीच्या दृष्टीने एक मोठी राजकीय घडामोड समोर आली आहे. येमेनमध्ये इराणच्या पाठिंब्यावर उभे असलेले हुथी बंडखोर सध्या मोक्याच्या ठिकाणांवर ताबा मिळवत असून, त्यांचे वाढते वर्चस्व सौदी अरेबियासाठी मोठी डोकेदुखी ठरले आहे. 'इस्रायल हायोम' या माध्यमाने दिलेल्या वृत्तानुसार, सौदी अरेबियाचे क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान यांनी आखाती देश, इजिप्त आणि थेट अमेरिकन लष्कराच्या सेंट्रल कमांडमार्फत (US CENTCOM) इस्रायलकडे अप्रत्यक्षपणे गुप्तचर माहिती आणि लष्करी सहकार्याची मागणी केली आहे.

लाल समुद्राला एडनच्या आखाताशी जोडणाऱ्या अत्यंत महत्त्वाच्या 'बाब अल-मंदेब' सामुद्रधुनीवर ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न हुथी बंडखोरांनी सुरू केला आहे. हा जलमार्ग जर बंद झाला, तर आंतरराष्ट्रीय सागरी व्यापार आणि विशेषतः मध्य पूर्वेतून युरोप व आशियाकडे जाणारी कच्चे तेल आणि एलएनजीची वाहतूक पूर्णपणे थांबण्याचा धोका निर्माण झाला आहे.

सौदी अरेबियाने स्पष्टपणे सांगितले आहे की, बाब अल-मंदेब सामुद्रधुनीतील अडथळा हा फक्त सौदीपुरता मर्यादित प्रश्न नसून त्याचे परिणाम संपूर्ण जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतात. या नाकेबंदीमुळे होणारे नुकसान हे होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद झाल्यास होणाऱ्या नुकसानापेक्षाही जास्त असू शकते, असा इशारा खुद्द क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान यांनीच दिला आहे.

गेल्या काही आठवड्यांत हुथींच्या हल्ल्यांमुळे आणि पाइपलाइनच्या सुरक्षेच्या कारणामुळे सौदी अरेबियाला आपल्या यान्बू बंदरातून पूर्वेकडील देशांकडे जाणारे तेल टँकर लांबच्या आफ्रिका खंडाच्या मार्गाने, म्हणजे केप ऑफ गुड होपमार्गे वळवावे लागले आहेत. या नाकेबंदीचा फटका इजिप्तच्या उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत असलेल्या सुएझ कालव्यालाही बसण्याची शक्यता आहे, त्यामुळे इजिप्तनेही सौदी अरेबियाच्या या आवाहनाला आणि अमेरिकेशी सुरू असलेल्या चर्चेला पाठिंबा दिला आहे.

या तणावाच्या काळात अमेरिकन सैन्याच्या सेंटकॉमचे कमांडर ॲडमिरल ब्रॅड कूपर यांनी सौदी अरेबियाचा दौरा करून तिथल्या परिस्थितीचा आढावा घेतला. सध्या सौदीत डझनभर अमेरिकन लष्करी अधिकारी उपस्थित असून ते गुप्तचर माहितीची देवाणघेवाण करत आहेत. बाब अल-मंदेबजवळील हुथींच्या नव्या रडार आणि क्षेपणास्त्र तळांवर हवाई हल्ले करण्याची योजना अमेरिकन लष्कर आखत आहे.

मात्र राजकीय वर्तुळातून मिळालेल्या माहितीनुसार, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प सध्या या युद्धात अमेरिकेला थेट आणि पूर्ण ताकदीने उतरवण्याची घाई करत नाहीयेत. ट्रम्प प्रशासनाचा हा संकोच सौदी अरेबियासाठी डोकेदुखी ठरतोय, आणि यामुळेच सौदीला इस्रायलसारख्या प्रादेशिक महासत्तेची मदत घेण्याची गरज भासतेय.

गाझा पट्टीत इस्रायल आणि हमास यांच्यातलं युद्ध सुरू झाल्यानंतर हुथी बंडखोरांनी पॅलेस्टिनींच्या समर्थनाचा दावा करत नोव्हेंबर २०२३ पासून लाल समुद्रातल्या व्यापारी जहाजांना लक्ष्य करायला सुरुवात केली होती. इस्रायलने आधी हुथींच्या अनेक वरिष्ठ कमांडरांना हवाई हल्ल्यात ठार केलं असलं, तरी हुथींची लष्करी ताकद अजूनही टिकून आहे. सध्याच्या परिस्थितीत हुथींचा वाढता प्रभाव रोखण्यासाठी इस्रायल, सौदी अरेबिया आणि अमेरिका यांच्यात गुप्तचर पातळीवर पडद्यामागे मोठ्या घडामोडी सुरू असल्याचं आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांचं मत आहे.