हुथी हल्ल्यांमुळे सौदी अरेबियाची इस्रायलकडून गुप्त माहिती; पाकिस्तान-तुर्कीने पाठ फिरवली
मध्यपूर्वेत सुरक्षेच्या दृष्टीने मोठी घडामोड घडताना दिसत आहे. येमेनमधील हुथी बंडखोरांकडून सातत्याने होणारे ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले, तसेच लाल समुद्रातील सागरी नाकेबंदी यामुळे सौदी अरेबिया सध्या मोठ्या सुरक्षा संकटाचा सामना करत आहे. या धोक्यापासून देशाच्या सीमा आणि पायाभूत सुविधा वाचवण्यासाठी सौदी अरेबियाने वेगळाच मुत्सद्दी मार्ग निवडला आहे. इस्रायलशी औपचारिक राजनैतिक संबंध नसतानाही सौदीने अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडमार्फत (CENTCOM) इस्रायलकडून गोपनीय गुप्तचर माहिती (ISR - Intelligence, Surveillance, and Reconnaissance) मिळवायला सुरुवात केल्याचं समोर आलं आहे.
या घडामोडीमागचं कारण म्हणजे सौदीचे पारंपरिक आणि नवे मित्रदेश मागे हटले आहेत. सौदी अरेबिया, पाकिस्तान आणि तुर्किये यांच्यात अलीकडेच परस्पर संरक्षण करार झाला होता, ज्यात एका देशावरचा हल्ला तिन्ही देशांवरचा हल्ला मानला जाईल अशी तरतूद होती. पण हुथींचा धोका वाढल्यावर सौदीने पाकिस्तान आणि तुर्कीकडे थेट लष्करी मदत मागितली, तेव्हा दोन्ही देशांनी येमेनमधल्या लढाईत थेट उतरायला स्पष्ट नकार दिला. यामुळे सौदी अरेबियाला सुरक्षेसाठी नवीन आणि अनपेक्षित समीकरणं शोधावी लागली.
सौदी आणि इस्रायलमध्ये अधिकृत राजनैतिक संबंध नसल्याने रियाधने इस्रायलशी थेट बोलणी न करता अमेरिकेची मध्यस्थी स्वीकारली आहे. अमेरिकेच्या मध्यवर्ती लष्करी कमांड म्हणजे सेंटकॉमच्या माध्यमातून हे गुप्तचर सहकार्य आकाराला येत आहे. या कराराप्रमाणे इस्रायल सौदी अरेबियाला हुथी बंडखोरांच्या ठिकाणांची, त्यांच्या तुकड्यांच्या हालचालींची आणि क्षेपणास्त्र तळांची अचूक माहिती देणार आहे. आंतरराष्ट्रीय वर्तमानपत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हे सहकार्य सध्या फक्त सुरक्षेसंबंधी गुप्त माहितीच्या देवाणघेवाणीपुरतं मर्यादित आहे. पण राजकीय विश्लेषकांच्या मते यामुळे भविष्यात सौदी आणि इस्रायलमधला ऐतिहासिक अब्राहम करार (Abraham Accords) पुन्हा रुळावर येण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
मक्का शहराच्या दिशेने आलेल्या एका संशयित ड्रोनमुळे या वादाला आणि चिंतेला आणखी धार आली. सौदी लष्करी अधिकाऱ्यांनी दावा केला होता की त्यांनी पवित्र मक्का शहराकडे येणारा हुथींचा ड्रोन हवेतच नष्ट केला. हुथी बंडखोरांनी मक्काला लक्ष्य केल्याचा दावा पूर्णपणे फेटाळला असला, तरी या घटनेमुळे सौदी प्रशासनाची चिंता वाढली आहे. याशिवाय हुथींच्या हल्ल्यांचा थेट फटका सौदीच्या ऊर्जा क्षेत्राला बसला आहे. सौदीतल्या तेलवाहिन्या, रिफायनरी आणि पंपिंग स्टेशनवर झालेल्या हल्ल्यांमुळे तेलपुरवठा अंशतः बाधित झाला होता. आंतरराष्ट्रीय व्यापारासाठी महत्त्वाच्या असलेल्या बाब अल-मंदेब सामुद्रधुनीतल्या जहाजांवरच्या हल्ल्यांमुळे जागतिक ऊर्जापुरवठ्यावरही मोठं सावट पसरलं आहे.
सौदी अरेबियाच्या या संकटात पाकिस्तान आणि तुर्किये यांची भूमिका गुंतागुंतीची ठरली आहे. पाकिस्तानने सौदी-येमेन सीमेजवळ सैन्य तैनात केलं आणि इराणला हुथींना रोखण्यासाठी संदेश पाठवला, पण थेट युद्धात उतरणं टाळलं. तुर्कीनेही सौदीच्या सुरक्षेला पाठिंबा दाखवला, पण लष्करी पाऊल उचलणं टाळलं. या भूमिकेमुळेच सौदी अरेबियाने इस्रायलच्या तंत्रज्ञान आणि गुप्तचर क्षमतेचा वापर करण्याचा निर्णय घेतला असून, मध्यपूर्वेत जुनं वैर बाजूला ठेवून सुरक्षेच्या कारणास्तव नवी युती आकार घेत असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत.
