जॉर्डनवर इराणचा 20 क्षेपणास्त्रांचा मारा, अमेरिकेचा पाणबुडी ड्रोन जप्त केल्याचा दावा

मध्य पूर्वेतील परिस्थिती अत्यंत स्फोटक बनली आहे. 9 सप्टेंबर 2026 रोजी अमेरिका आणि इराण यांच्यातील दीर्घकाळचा तणाव मोठ्या संघर्षात बदलला. ओमानच्या आखातात आणि पर्शियन आखातात अमेरिकन नौदलाने इराणची पाच मोठी तेलवाहू जहाजे थेट लक्ष्य करून उद्ध्वस्त केली. या कारवाईला उत्तर म्हणून इराणने काही तासांतच जॉर्डनमधल्या अमेरिकेच्या मोक्याच्या लष्करी तळावर 20 बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांचा मारा केला. यासोबतच होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत अमेरिकन सैन्याचा एक अतिशय संवेदनशील आणि प्रगत पाणबुडी ड्रोन जप्त केल्याचा दावाही इराणने केला असून यामुळे जागतिक राजकारणात खळबळ उडाली आहे.

गेल्या 48 तासांत ओमानच्या आखातात तैनात असलेल्या अमेरिकन युद्धनौकेवर इराणी सैन्याने क्षेपणास्त्र हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला होता. याला कडक उत्तर देण्यासाठी अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने (CENTCOM) एक ऑपरेशन राबवलं आणि इराणची किविक, चारमिनार, होरायझन 1, रिएस्को आणि खारग बेटाजवळ उभी असलेली दर्या अशी पाच तेलवाहू टँकर्स उद्ध्वस्त केली. हल्ल्याआधी या टँकर्सवरच्या कर्मचाऱ्यांना तिथून तातडीने बाहेर पडण्याच्या सूचना दिल्या गेल्या होत्या, त्यामुळे कोणतीही जीवितहानी झाली नाही. पण इराणची आर्थिक कोंडी करण्याचा हा थेट प्रयत्न मानला जातो आहे.

आपल्या तेलवाहू जहाजांवरच्या हल्ल्याचा बदला घेण्यासाठी इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सने (IRGC) लगेच जॉर्डनमधल्या अल-अझराक या अमेरिकन सैन्याच्या मुख्य तळाला लक्ष्य केलं. इराणने डागलेल्या 20 अत्याधुनिक बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांमुळे संपूर्ण परिसरात सायरन आणि स्फोटांचे आवाज घुमले. जॉर्डनच्या लष्कराने आणि तिथे तैनात अमेरिकन हवाई संरक्षण यंत्रणेने लगेच कारवाई करत 18 क्षेपणास्त्रे हवेतच पाडली. उरलेली 2 क्षेपणास्त्रे निर्मनुष्य भागात पडल्यामुळे मोठी दुर्घटना टळली आणि यात कोणीही जखमी झालं नाही, असं जॉर्डनच्या लष्कराने स्पष्ट केलं.

या क्षेपणास्त्र हल्ल्यामुळे अमेरिका आणि तिच्या मित्रदेशांचे लष्करी तळ थेट इराणच्या निशाण्यावर असल्याचं स्पष्ट झालं आहे. जागतिक बाजारात या घडामोडींचे लगेच पडसाद उमटले असून ब्रेंट क्रूड तेलाचा दर प्रति बॅरल 98 डॉलरच्या पुढे गेला आहे, त्यामुळे जगभरात इंधन तुटवड्याची भीती निर्माण झाली आहे.

या संघर्षातली सगळ्यात मोठी घडामोड म्हणजे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत इराणच्या सैन्याने अमेरिकेचा डाइव्ह-एलडी हा मानवरहित पाणबुडी ड्रोन ताब्यात घेतला. IRGC ने समुद्रातून हा 3 टन वजनाचा ड्रोन बाहेर काढतानाचे फोटो आणि व्हिडिओ पुरावा म्हणून जारी केले आहेत. हा ड्रोन अमेरिकन कंपनी अँड्युरिल इंडस्ट्रीजने बनवला असून, तो सलग 10 दिवस समुद्रात 6,000 मीटर (19,700 फूट) खोलीवर राहून सागरी निगराणी, गुप्तचर माहिती गोळा करणे आणि समुद्रातले सुरुंग शोधण्याचं काम करतो. इराणने ही कारवाई "गुंतागुंतीची आणि यशस्वी गुप्तचर मोहीम" असल्याचं म्हटलं आहे. दुसरीकडे CENTCOM च्या प्रवक्त्यांनी सांगितलं की, हा ड्रोन तांत्रिक बिघाडामुळे समुद्रात निष्क्रिय अवस्थेत तरंगत होता. तो जुना मॉडेल असून त्यात कोणतीही वर्गीकृत किंवा संवेदनशील माहिती नव्हती, असा दावा अमेरिकेने केला आहे. मात्र तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने हा ड्रोन इराणच्या हाती लागणं अमेरिकन नौदलासाठी मोठा धक्का मानला जातो आहे.

होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद पाडण्याचा इराणचा प्रयत्न आणि त्याला अमेरिकेने दिलेलं आक्रमक उत्तर यामुळे मध्य पूर्वेतला संघर्ष अधिकच चिघळला आहे. येत्या काही दिवसांत हा तणाव कोणतं वळण घेतो, याकडे संपूर्ण जगाचं लक्ष लागलं आहे.