ग्रीसच्या अटिका प्राणीसंग्रहालयात सुमात्रन वाघिणीने दिला तीन बछड्यांना जन्म

वन्यजीव संवर्धनाच्या क्षेत्रातून एक खूप आनंदाची बातमी समोर आली आहे. ग्रीसची राजधानी अथेन्सजवळच्या प्रसिद्ध अटिका प्राणीसंग्रहालयात एका सुमात्रन वाघिणीने तीन गोंडस बछड्यांना जन्म दिला आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर 'अत्यंत संकटग्रस्त' म्हणून वर्गीकृत असलेल्या या वाघांच्या प्रजातीत नवीन जीव जन्माला आल्यामुळे वन्यजीवप्रेमींमध्ये उत्साहाचं वातावरण आहे.

जगभरात सुमात्रन वाघांची संख्या खूपच कमी झाली आहे. ही प्रजाती पूर्णपणे नामशेष होऊ नये यासाठी वेगवेगळ्या देशांतली प्राणीसंग्रहालयं एकत्र येऊन एक सहयोगी प्रजनन उपक्रम राबवत आहेत. ग्रीसमध्ये झालेला हा जन्म याच आंतरराष्ट्रीय मोहिमेचा एक यशस्वी भाग मानला जातो आहे.

प्राणीसंग्रहालयाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितल्याप्रमाणे, या तिन्ही बछड्यांचा जन्म जुलैच्या सुरुवातीला झाला होता. यात दोन नर बछडे आणि एक मादी बछडा आहे. बछडे ९ आठवड्यांचे झाल्यावर प्राणीसंग्रहालयाच्या तज्ज्ञ पशुवैद्यकीय टीमने त्यांची पहिली सविस्तर आरोग्य तपासणी केली. या तपासणीत बछड्यांचं वजन घेण्यात आलं आणि आजारांपासून बचावासाठी त्यांना ठराविक ३-इन-१ लस देण्यात आली. शिवाय आंतरराष्ट्रीय पातळीवर नोंद आणि ओळख राहावी म्हणून तिन्ही बछड्यांच्या शरीरात मायक्रोचिप्स बसवण्यात आल्या. बछडे अवघे दोन महिन्यांचे असले तरी त्यांचे दात आणि नखं आधीच खूप तीक्ष्ण झाल्याचं पशुवैद्यकीय टीमने सांगितलं.

या तीन बछड्यांची आई 'टोबा' नावाची वाघीण असून वडील 'आर्गोस' नावाचा नर वाघ आहे. मात्र या आनंदाच्या बातमीबरोबरच एक दुःखाचीही बातमी आहे - बछड्यांचे वडील आर्गोस याचा काही काळापूर्वी कर्करोगाने मृत्यू झाला. त्यामुळे या नव्या बछड्यांचं संवर्धन आणखी महत्त्वाचं झालं आहे. ग्रीसच्या ऐतिहासिक संस्कृतीचा सन्मान म्हणून प्राणीसंग्रहालयाने एक वेगळा निर्णय घेतला आहे - प्राचीन ग्रीक महाकवी होमर यांच्या 'ओडिसी' या जगप्रसिद्ध महाकाव्यातल्या पात्रांवरून या तीन बछड्यांची नावं ठेवली जाणार आहेत.

सुमात्रन वाघ (शास्त्रीय नाव Panthera tigris sumatrae) प्रामुख्याने इंडोनेशियातल्या सुमात्रा बेटावर आढळणारी वाघांची एक दुर्मिळ जात आहे. सध्या हे वाघ जगभरात नामशेष होण्याच्या उंबरठ्यावर उभे आहेत. पाम तेलाच्या शेतीसाठी होणारी बेसुमार जंगलतोड, माणसांच्या अतिक्रमणामुळे नष्ट होणारा नैसर्गिक अधिवास आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारातली अवैध शिकार ही त्यांची संख्या घटण्यामागची प्रमुख कारणं आहेत. तज्ज्ञांच्या आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांच्या अंदाजाप्रमाणे सध्या संपूर्ण सुमात्राच्या जंगलात ४०० पेक्षा कमी सुमात्रन वाघ उरले आहेत. त्यामुळे सुरक्षित वातावरणात प्रजनन करून त्यांची एक बॅकअप लोकसंख्या तयार करणं खूप गरजेचं झालं आहे.

सध्या जिवंत असलेल्या वाघांच्या सगळ्या जातींमध्ये सुमात्रन वाघ आकाराने सर्वात लहान मानले जातात. एका प्रौढ नर सुमात्रन वाघाची लांबी साधारण ८.४ फूट (२.५५ मीटर) पर्यंत असते आणि वजन १४० किलोपर्यंत असू शकतं. हे वाघ खूप चपळ असतात, उत्तम पोहतात आणि झाडांवरही सहज चढतात. त्यांच्या अंगावरच्या गडद आणि पातळ पट्ट्या प्रत्येक वाघासाठी माणसाच्या बोटांच्या ठशांसारख्या वेगळ्या असतात.

भारतात आढळणाऱ्या बंगाल वाघांशी तुलना केली तर सुमात्रन वाघ आकाराने बरेच लहान असतात. भारतातल्या प्रौढ नर बंगाल वाघाची लांबी २.८३ ते ३.११ मीटरपर्यंत असते आणि वजन २०० ते २६० किलो किंवा त्याहून जास्त असू शकतं. भारतीय मादी वाघाचं वजनही ११० ते १८० किलोच्या दरम्यान असतं. या तुलनेत सुमात्रन वाघ लहान असले तरी त्यांची शिकार करण्याची क्षमता आणि चपळता जबरदस्त असते. ग्रीसमध्ये झालेल्या या जन्मामुळे जगभरात या प्रजातीला पुन्हा उभं राहण्याची नवी आशा निर्माण झाली आहे.