गणेश चतुर्थी 2026: मुंबई-दिल्लीत बाप्पाच्या स्थापनेची वेळ, तिथी आणि विसर्जनाच्या तारखा

गणेशोत्सव आता अगदी उंबरठ्यावर येऊन ठेपलाय. यंदा 14 सप्टेंबर 2026, सोमवारी घरोघरी आणि सार्वजनिक मंडळांमध्ये गणपती बाप्पाची स्थापना होणार आहे. देशभरात चतुर्थीची तारीख एकच असली तरी बाप्पाच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना कुठल्या वेळी करायची, हे मात्र शहरानुसार बदलतं. त्यामुळे नेटवर सापडणारा एखादा सर्वसाधारण मुहूर्त आपल्या शहरासाठी गृहीत धरून चालणार नाही, कारण प्रत्येक शहराची सूर्योदय, सूर्यास्त आणि मध्याह्नाची वेळ वेगळी असते.

पंचांगाप्रमाणे भाद्रपद शुक्ल चतुर्थी तिथी 14 सप्टेंबरला सकाळी 7 वाजून 6 मिनिटांनी सुरू होईल आणि 15 सप्टेंबरला सकाळी 7 वाजून 44 मिनिटांनी संपेल. तिथी दुसऱ्या दिवशी सकाळपर्यंत असली तरी बाप्पाची स्थापना 14 सप्टेंबरलाच होते, कारण इथे फक्त सूर्योदयाची तिथी बघितली जात नाही, तर मध्याह्न व्यापिनी चतुर्थीला महत्त्व असतं. गणपतीचा जन्म मध्याह्नकाळातच झाला असल्याची मान्यता असून 14 सप्टेंबरला मध्याह्नकाळात चतुर्थी तिथी उपलब्ध आहे.

दिल्लीत बाप्पाच्या स्थापनेचा आणि पूजेचा मुहूर्त 14 सप्टेंबरला सकाळी 11 वाजून 2 मिनिटांपासून दुपारी 1 वाजून 31 मिनिटांपर्यंत असेल, म्हणजे भाविकांना पूजेसाठी जवळपास 2 तास 28 मिनिटांचा अवधी मिळेल. घरगुती पूजेसाठी पाट सजवणे, पूजेचं साहित्य जमवणे आणि मखर आधीच तयार करून ठेवणं सोयीचं ठरेल.

मुंबईत हाच मुहूर्त दिल्लीपेक्षा 18 मिनिटं उशिरा सुरू होतो. मुंबईत 14 सप्टेंबरला सकाळी 11 वाजून 20 मिनिटांपासून दुपारी 1 वाजून 48 मिनिटांपर्यंत प्राणप्रतिष्ठा आणि पूजा करता येईल. मूर्ती आधी घरी किंवा मंडळात आणली तरी मुख्य प्राणप्रतिष्ठा आणि पूजा स्थानिक मध्याह्न मुहूर्तावरच करणं श्रेष्ठ मानलं जातं.

दिल्ली आणि मुंबई दोन्ही शहरं इंडियन स्टँडर्ड टाईम पाळत असली तरी सूर्योदय-सूर्यास्ताची वेळ वेगळी असल्यानं वैदिक पंचांगाप्रमाणे सूर्योदय ते सूर्यास्त या काळाचे भाग पडतात, त्यातल्या मध्याह्न भागालाच गणेशपूजेसाठी सर्वात शुभ मानलं जातं. हा काळ स्थानिक वेळेवर अवलंबून असल्यानं दिल्लीचा मध्याह्न मुंबईला आणि मुंबईचा दिल्लीला लागू होत नाही.

स्थापना आणि पूजेसाठी वेगळे मुहूर्त शोधायची गरज नसते, मध्याह्न पूजेच्या वेळेतच मूर्तीची स्थापना, प्राणप्रतिष्ठा आणि मुख्य पूजा उरकावी. स्वच्छ पाटावर लाल किंवा पिवळं वस्त्र अंथरून त्यावर मूर्ती ठेवावी, पाण्यानं भरलेला कलश मांडून संकल्प घ्यावा आणि बाप्पाला गुलाल, अक्षता, फुलं, दुर्वा, फळं व मोदकांचा नैवेद्य दाखवावा. शेवटी आरती करून प्रसाद वाटावा.

दहा दिवसांच्या या उत्सवाचं मुख्य विसर्जन शुक्रवार, 25 सप्टेंबर 2026 रोजी अनंत चतुर्दशीला होईल. ही तिथी 24 सप्टेंबरला रात्री 11 वाजून 18 मिनिटांनी सुरू होऊन 25 सप्टेंबरला रात्री 11 वाजून 6 मिनिटांनी संपेल. घरगुती परंपरेनुसार भाविक दीड दिवसांचं विसर्जन 15 सप्टेंबरला, तिसऱ्या दिवसाचं 16 सप्टेंबरला, पाचव्या दिवसाचं 18 सप्टेंबरला आणि सातव्या दिवसाचं विसर्जन 20 सप्टेंबरला करू शकतात.