गडचिरोलीच्या एटापल्लीत टाटा ट्रस्ट्स आणि मोबाईल क्रेचेसच्या मदतीने पहिली सामुदायिक क्रेच सुरू

गडचिरोली जिल्ह्यातील एटापल्ली ब्लॉकमध्ये गुरुवारी पहिली सामुदायिक क्रेच सुरू करण्यात आली. टाटा ट्रस्ट्स, गडचिरोली जिल्हा प्रशासन आणि मोबाईल क्रेचेस फॉर वर्किंग मदर्स चिल्ड्रन यांच्या भागीदारीतून हे काम बालपण पोषण आणि विकास उपक्रमांतर्गत करण्यात आले.

टाटा ट्रस्ट्स, गडचिरोली जिल्हा प्रशासन आणि महाराष्ट्र सरकारचा महिला व बालविकास विभाग यांच्यात झालेल्या सामंजस्य कराराअंतर्गत हा उपक्रम राबवला जात आहे. या उद्घाटन कार्यक्रमाला गडचिरोलीचे जिल्हाधिकारी श्री. अविष्यंत पंडा प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते.

तीन वर्षांखालील मुलांचे पोषण, काळजी आणि विकास बळकट करणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे, विशेषतः जिल्ह्यातील दुर्गम आणि सुविधा नसलेल्या भागातील कुटुंबांसाठी. पोषण माह दरम्यान सुरू झालेला हा कार्यक्रम मुलाच्या आयुष्यातील महत्त्वाच्या सुरुवातीच्या वर्षांत पोषण, आरोग्य, स्वच्छता आणि बालविकासावर लक्ष केंद्रित करतो. या सामुदायिक क्रेचेसमध्ये लहान मुलांना सुरक्षित आणि उत्तेजक वातावरण मिळणार आहे.

याशिवाय या उपक्रमामुळे महिलांनाही विश्वासार्ह बालसंगोपन सुविधा मिळेल, ज्यामुळे त्या उपजीविकेच्या कामांत आणि इतर जबाबदाऱ्या सांभाळण्यात सहभागी होऊ शकतील.

एटापल्लीतील हे केंद्र गडचिरोली जिल्ह्यात नियोजित एकूण ४५ सामुदायिक क्रेचेसपैकी पहिले आहे. उर्वरित क्रेचेस पुढील काही महिन्यांत टप्प्याटप्प्याने सुरू केल्या जातील, ज्यामुळे बालसंगोपन, पोषण आणि विकास सहाय्य घराघरापर्यंत पोहोचेल.

गडचिरोली हा प्रामुख्याने आदिवासी जिल्हा असून, इथे गोंड आणि माडिया गोंड आदिवासी समुदाय जिल्ह्याच्या जवळपास ३९ टक्के लोकसंख्येचा भाग आहेत. एटापल्ली ब्लॉकमध्ये १९७ हून अधिक गावे आहेत, त्यापैकी बरीच गावे दुर्गम आणि जंगली भागात असल्याने कुटुंबांना मूलभूत सुविधा मिळवणे कठीण होते.

उद्घाटनप्रसंगी बोलताना जिल्हाधिकारी अविष्यंत पंडा म्हणाले की, या उपक्रमामुळे एटापल्लीतील मुलांना भौगोलिक स्थान काहीही असले तरी आरोग्य सेवा, पुरेसे व विविध पोषण आणि सुरक्षित सुरुवातीची काळजी मिळू शकेल.

"एटापल्लीतील प्रत्येक मुलाला, भौगोलिक स्थान काहीही असो, आरोग्य सेवा, पुरेसे व विविध पोषण, सुरक्षित व पोषक सुरुवातीची काळजी मिळावी यासाठी हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. टाटा ट्रस्ट्ससोबतच्या या भागीदारीतून आम्ही आमच्या सर्वात लहान नागरिकांच्या भविष्यासाठी पाया मजबूत करू इच्छितो," असे पंडा म्हणाले.

टाटा ट्रस्ट्सच्या पोषण विभागप्रमुख जयीता चौधरी यांनी सांगितले की, संस्था ग्रामीण आणि आदिवासी भागांत सामुदायिक क्रेच सेवांच्या माध्यमातून बालविकासाला दीर्घकाळापासून पाठिंबा देत आहे. त्यांनी मुलाच्या आयुष्यातील पहिल्या १,००० दिवसांचे महत्त्व अधोरेखित केले, कारण या काळात वाढ, बौद्धिक विकास आणि एकूण आरोग्यावर परिणाम होतो. या काळात कुपोषण टाळणे अत्यंत गरजेचे आहे, कारण वाढ खुंटल्यास त्याचे दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतात, असे त्या म्हणाल्या.

चौधरी यांच्या मते, या उपक्रमामुळे कुटुंबांना सुरक्षित बालसंगोपन आणि आवश्यक पोषण जवळ मिळेल, मुलांना अंगणवाडीसारख्या सार्वजनिक सुविधांशी जोडले जाईल आणि वैद्यकीय मदत लागणाऱ्या मुलांना वेळेत रेफर करता येईल. यामुळे मातांनाही उपजीविका आणि इतर जबाबदाऱ्या सांभाळण्यासाठी अधिक मोकळीक मिळेल.

गडचिरोली जिल्हा प्रशासन आणि मोबाईल क्रेचेस यांच्यासोबतच्या या भागीदारीतून टाटा ट्रस्ट्सला एक शाश्वत, समुदायाच्या नेतृत्वाखालील मॉडेल तयार करायचे आहे, जे मुलांचे आणि महिलांचे परिणाम सुधारू शकेल आणि व्यापक अंमलबजावणीसाठी आदर्श ठरू शकेल.

मोबाईल क्रेचेस फॉर वर्किंग मदर्स चिल्ड्रनच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी सुमित्रा मिश्रा म्हणाल्या की, त्यांची संस्था गेल्या पाच दशकांहून अधिक काळ काम करत आहे, जेणेकरून दर्जेदार काळजी आणि पोषण न मिळाल्यामुळे कोणतेही मूल मागे राहू नये.

"एटापल्लीतील ही क्रेच म्हणजे टाटा ट्रस्ट्स आणि स्थानिक प्रशासनासोबतच्या भागीदारीतून देशातील सर्वात दुर्गम भागांतही तितकीच दर्जेदार सुरुवातीची पोषण आणि काळजी पोहोचवण्याच्या आमच्या बांधिलकीचे प्रतिबिंब आहे," असे मिश्रा म्हणाल्या.