सौदी अरेबिया: ड्रोन हल्ल्यानंतर १,२०० किमी तेलवाहिनी बंद; जागतिक तेलपुरवठ्यावर मोठा धोका

सौदी अरेबियाने आपल्या देशातील एक महत्त्वाची तेल पाईपलाईन तात्पुरती बंद केली आहे. या पाईपलाईनवर ड्रोनद्वारे हल्ला झाल्यानंतर सुरक्षेच्या कारणास्तव हा निर्णय घेण्यात आला आहे. ईस्ट-वेस्ट नावाने ओळखली जाणारी ही पाईपलाईन तब्बल १,२०० किलोमीटर लांबीची असून ती सौदीच्या पूर्वेकडील तेलक्षेत्रांना लाल समुद्रावरील यांबू बंदराशी जोडते. आखाती भागातून तेल वाहतूक करण्यासाठी ही पाईपलाईन अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. या मार्गामुळे सौदीला आपले तेल थेट लाल समुद्रामार्गे जगाच्या बाजारात पाठवता येते, त्यामुळे या पाईपलाईनला सौदीच्या तेल उद्योगात मोठं स्थान आहे.

सौदीच्या ऊर्जा मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, रियाध आणि मदिना भागातील पाईपलाईनवर अनेक ड्रोन हल्ले झाले. या हल्ल्यांमध्ये काही जण जखमी झाले असून त्यांच्यावर वैद्यकीय उपचार करण्यात आले. हल्ल्यानंतर आपत्कालीन आणि तांत्रिक पथकं घटनास्थळी पोहोचली आणि त्यांनी पाईपलाईनची सुरक्षा तपासली. या पथकांनी नुकसानीचा अंदाज घेतला आणि परिस्थिती नियंत्रणात आणण्याचं काम केलं. खबरदारीचा उपाय म्हणून सौदीने पाईपलाईनमधून होणारी वाहतूक तात्पुरती थांबवली आहे. ही पाईपलाईन पुन्हा कधी सुरू होणार, याचं निश्चित वेळापत्रक अजून जाहीर झालेलं नाही, त्यामुळे किती दिवस ही वाहतूक ठप्प राहील, हे स्पष्ट नाही.

ही ईस्ट-वेस्ट पाईपलाईन फक्त सौदीपुरती महत्त्वाची नाही. होर्मूझच्या समुद्रधुनीला पर्याय म्हणून तेल वाहतुकीसाठी वापरला जाणारा हा एक महत्त्वाचा मार्ग आहे, म्हणजे होर्मूझमधून तेल नेणं अडचणीचं झालं, तर याच पाईपलाईनचा आधार घेतला जातो. होर्मूझमधल्या वाहतुकीवर आधीच तणावाचा परिणाम झालेला असताना, या पाईपलाईनवर झालेला हल्ला जागतिक ऊर्जा बाजारासाठी मोठा धक्का मानला जातो आहे. अलीकडच्या काळात या पाईपलाईनमधून रोज साधारण ४ ते ५ दशलक्ष बॅरल तेल वाहून नेलं जात असल्याचं सांगितलं जातं. त्यामुळे ही पाईपलाईन जास्त काळ बंद राहिली, तर सौदीच्या तेल निर्यातीवर आणि जागतिक तेलपुरवठ्यावर दबाव वाढण्याची शक्यता आहे.

या हल्ल्यामुळे मध्यपूर्वेतला संघर्ष आता थेट जागतिक ऊर्जा सुरक्षेवर परिणाम करतो आहे, असं चित्र दिसतं आहे. सौदीच्या म्हणण्यानुसार, हे ड्रोन इराकच्या दिशेने आले होते. या घटनेनंतर इराकनेही आपली सुरक्षाव्यवस्था कडक करून तपास सुरू केला आहे. यासोबतच लाल समुद्र आणि बाब-अल-मंदेब परिसरातला वाढता तणावही तेल वाहतुकीच्या दृष्टीने चिंतेचा विषय बनला आहे. या भागातूनही मोठ्या प्रमाणात तेलवाहतूक होत असल्यानं इथला तणाव वाढला, तर त्याचा परिणामही जागतिक बाजारावर होऊ शकतो. होर्मूझ आणि लाल समुद्र या दोन्ही महत्त्वाच्या मार्गांवर दबाव वाढला, तर जगभरात तेलाच्या किमती आणखी वाढू शकतात. भारतासारख्या मोठ्या तेल आयात करणाऱ्या देशांवरही याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.