Africa IPO : डांगोटे रिफायनरीचा विक्रमी IPO! आफ्रिकेतील सर्वात मोठ्या शेअर विक्रीतून उभारणार अब्जावधी डॉलर

आफ्रिकेतील सर्वात श्रीमंत उद्योगपती अलिको डांगोटे यांच्या डांगोटे पेट्रोलियम रिफायनरी अँड पेट्रोकेमिकल्स या कंपनीने आपला प्रारंभिक सार्वजनिक समभाग विक्री म्हणजेच IPO सुरू केला आहे. या व्यवहारामुळे आफ्रिकेच्या इतिहासातील आतापर्यंतची सर्वात मोठी IPO शेअर विक्री होत असल्याचे सांगितले जात आहे. कंपनीने विक्रीसाठी ४.१ अब्ज शेअर्स उपलब्ध केले असून प्रति शेअर किंमत ५२५ नायरा निश्चित करण्यात आली आहे. या माध्यमातून सुमारे १.६ अब्ज डॉलर उभारण्याचे कंपनीचे लक्ष्य आहे.

१४ सप्टेंबरपासून या IPO ला सुरुवात झाली असून गुंतवणूकदारांना १३ ऑक्टोबरपर्यंत शेअर्ससाठी अर्ज करता येणार आहे. म्हणजेच अर्ज करण्यासाठी गुंतवणूकदारांच्या हातात जवळपास एक महिन्याचा कालावधी असणार आहे. कंपनीचे शेअर्स नायजेरियाच्या स्टॉक एक्स्चेंजवर सूचीबद्ध होणार आहेत. लहान गुंतवणूकदारांनाही या विक्रीत सहभागी होता यावे यासाठी डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि फिनटेक माध्यमातून गुंतवणुकीची सुविधा दिली जात आहे, म्हणजे मोठ्या संस्थात्मक गुंतवणूकदारांबरोबरच सर्वसामान्य नागरिकांनाही मोबाईल किंवा ऑनलाईन माध्यमातून यात पैसे गुंतवता येतील. या IPO मध्ये कंपनीच्या साधारण ३.३ टक्के हिस्स्याची विक्री होत आहे, मात्र कंपनीवरील मोठा हिस्सा आणि नियंत्रण डांगोटे समूहाकडेच राहणार आहे.

नायजेरियातील लागोसजवळ उभारण्यात आलेली ही रिफायनरी आफ्रिकेतील सर्वात मोठ्या तेल शुद्धीकरण प्रकल्पांपैकी एक मानली जाते. हा प्रकल्प उभारण्यासाठी जवळपास २० अब्ज डॉलर खर्च झाला आहे, म्हणजेच आफ्रिकेतील एकाच औद्योगिक प्रकल्पासाठी झालेल्या सर्वात मोठ्या गुंतवणुकींपैकी ही एक गुंतवणूक आहे. २०२४ मध्ये या रिफायनरीतून प्रत्यक्ष उत्पादनाला सुरुवात झाली. सध्या प्रकल्पाची रोजची उत्पादन क्षमता सुमारे ७ लाख बॅरल इतकी आहे. या रिफायनरीमुळे नायजेरियाला परिष्कृत पेट्रोलियम उत्पादनांच्या बाबतीत मोठा फायदा झाला असून देशांतर्गत इंधनाची गरज भागवण्याबरोबरच आफ्रिकेतील इतर देशांना भविष्यात इंधन निर्यात करण्याची क्षमताही वाढवण्याचा कंपनीचा प्रयत्न आहे.

IPO मधून मिळणाऱ्या निधीचा मोठा भाग रिफायनरीच्या विस्तारासाठी वापरण्याचे कंपनीने ठरवले आहे. पुढील काही वर्षांत उत्पादन क्षमता सध्याच्या ७ लाख बॅरलवरून तब्बल १४ लाख बॅरल प्रतिदिन इतकी वाढवण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे, म्हणजेच सध्याच्या क्षमतेच्या जवळपास दुप्पट क्षमता गाठण्याचा कंपनीचा मानस आहे. ही क्षमता गाठल्यास डांगोटे रिफायनरी जागतिक पातळीवरील सर्वात मोठ्या रिफायनरींपैकी एक ठरू शकते.

या IPO मुळे सामान्य गुंतवणूकदारांना आफ्रिकेतील सर्वात मोठ्या औद्योगिक प्रकल्पांपैकी एका कंपनीत भागीदारी करण्याची संधी मिळणार आहे. मात्र कंपनीचे मोठे मूल्यांकन, भविष्यातील विस्ताराचा खर्च आणि तेल बाजारातील चढ-उतार यामुळे गुंतवणुकीतील जोखीमही कायम राहणार आहे. एकूणच आफ्रिकेच्या शेअर बाजारासाठी हा IPO एक ऐतिहासिक टप्पा मानला जात आहे.