ब्रिक्स परिषदेत रशियाच्या प्रतिनिधीचे विधान: युक्रेन युद्ध थांबवण्यात भारताची भूमिका मोठी ठरू शकते

सध्या जगभरात भारताच्या परराष्ट्र धोरणाची आणि राजनैतिक कौशल्याची चांगलीच चर्चा सुरू आहे. गेल्या अनेक महिन्यांपासून सुरू असलेल्या रशिया आणि युक्रेनमधल्या युद्धामुळे जगभर आर्थिक आणि राजकीय अस्थिरता निर्माण झाली आहे. हे युद्ध थांबावं यासाठी आंतरराष्ट्रीय पातळीवर वेगवेगळे प्रयत्न सुरू आहेत. याच पार्श्वभूमीवर, रशिया-युक्रेन युद्धावर तोडगा काढण्यासाठी आणि दोन्ही देशांना चर्चेच्या टेबलावर आणण्यासाठी भारत महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतो, असा सूर रशियाच्या राजकीय वर्तुळातून उमटतो आहे.

दिल्लीत सुरू असलेल्या ब्रिक्स समिट 2026 (BRICS Summit 2026) परिषदेत या मुद्द्याला विशेष महत्त्व मिळालं आहे. रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्यासह जगभरातले अनेक मोठे नेते या परिषदेसाठी एकत्र आले आहेत. जागतिक शांतता, आर्थिक सहकार्य आणि प्रादेशिक सुरक्षा हे विषय चर्चेत असताना युक्रेन युद्धाचा मुद्दा मात्र केंद्रस्थानी राहिला. भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे नेहमी संवादातून शांतता प्रस्थापित करण्याच्या बाजूने राहिले आहेत. हीच भूमिका पुढे नेत रशियातील भारतीय वंशाचे लोकप्रतिनिधी अभय कुमार सिंह यांनी भारताच्या संभाव्य भूमिकेबद्दल मोकळेपणाने बोलून दाखवलं.

अभय कुमार सिंह हे रशियाच्या कुर्स्क प्रांतातल्या विधानमंडळात प्रतिनिधी (Deputat) म्हणून काम बघतात आणि रशियाच्या सत्ताधारी पक्षाशी संबंधित आहेत. भारत-रशिया संबंध आणि युक्रेन संकट यावर त्यांनी महत्त्वाचं वक्तव्य केलं. रशिया आणि युक्रेनमधलं युद्ध थांबवण्यासाठी आणि दोन्ही देशांना करारापर्यंत आणण्यासाठी भारताने अधिक सक्रिय भूमिका घ्यावी अशी रशियाची अपेक्षा आहे का, असं विचारल्यावर त्यांनी भारताच्या जागतिक क्षमतेचं कौतुक केलं.

"रशिया आणि युक्रेनमधलं युद्ध संपवण्यासाठी भारत मोठी आणि निर्णायक भूमिका बजावू शकतो," असं अभय कुमार सिंह म्हणाले. भारताची प्रतिमा जगभरात एक तटस्थ, शांतताप्रिय आणि जबाबदार राष्ट्र अशी आहे, असं त्यांचं मत आहे. त्यामुळेच भारत दोन्ही देशांमध्ये पूल म्हणून काम करू शकतो आणि शांततेसाठी योग्य वातावरण तयार करू शकतो, असं ते म्हणाले.

युद्धाच्या भवितव्याबद्दल बोलताना अभय कुमार सिंह यांनी इतिहासाचा दाखला दिला. ते म्हणाले, "जर आपण मानवी इतिहासाकडे बघितलं, तर एक गोष्ट स्पष्ट होते की जगात झालेलं कुठलंही युद्ध केवळ लष्करी बळावर कायमचं संपलेलं नाही. शेवटी सगळी युद्धं शांतता करार आणि संवादातूनच संपली आहेत. त्यामुळे रशिया-युक्रेन संघर्षाचाही अंत करारानेच होणार आहे." पुढे त्यांनी सांगितलं की, भारताने रशिया आणि युक्रेन या दोन्ही देशांना एकमेकांच्या हिताच्या आणि सन्मानजनक अटी दिल्या, तर दोन्ही देश त्याला सकारात्मक प्रतिसाद देऊ शकतात. भारताचे दोन्ही देशांशी असलेले संबंध बघता, भारत या करारात महत्त्वाचा मध्यस्थ ठरू शकतो, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

भारत आणि रशियामधली मैत्री ही केवळ दोन सरकारांमधल्या औपचारिक करारांपुरती मर्यादित नाही, असंही अभय कुमार सिंह म्हणाले. हे नातं पिढ्यानपिढ्या चालत आलेलं, विश्वासावर आधारलेलं आणि ऐतिहासिक आहे. अवघड काळात रशिया नेहमी भारताच्या पाठीशी उभा राहिला आहे आणि भारतानेही जागतिक व्यासपीठावर रशियासोबत समतोल संबंध राखले आहेत. नवी दिल्लीत होत असलेल्या उच्चस्तरीय बैठकांमुळे आणि नेत्यांच्या भेटींमुळे दोन्ही देशांमधलं व्यापार, अर्थव्यवस्था, ऊर्जा आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातलं सहकार्य आणखी घट्ट होईल, असंही त्यांनी सांगितलं. बहुध्रुवीय जगात भारत आणि रशियाचं सहकार्य केवळ आशियासाठी नाही, तर संपूर्ण जगाच्या स्थैर्यासाठी गरजेचं आहे, असं मत त्यांनी मांडलं.

ब्रिक्स हा मंच जागतिक अर्थव्यवस्थेला आणि राजकारणाला नवी दिशा देण्यासाठी महत्त्वाचा मानला जातो. पाश्चात्य देशांच्या आर्थिक दबावाला उत्तर देण्यासाठी आणि विकसनशील देशांचा आवाज उठवण्यासाठी ब्रिक्स देश एकत्र आले आहेत. या परिषदेच्या निमित्ताने भारताने घेतलेली शांततेची भूमिका जगभर कौतुकास्पद ठरते आहे. रशिया-युक्रेन युद्धामुळे जागतिक अन्नसुरक्षा, इंधन पुरवठा आणि पुरवठा साखळीवर गंभीर परिणाम झाला आहे. अशा वेळी भारतासारख्या प्रभावी देशाने मध्यस्थी केली, तर संपूर्ण जगाला दिलासा मिळू शकतो. अभय कुमार सिंह यांच्या या विधानामुळे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भारताच्या मुत्सद्देगिरीला आणि मध्यस्थीच्या शक्यतांना पुन्हा एकदा बळ मिळालं आहे.