BRICS परिषद : मोदींच्या गाला डिनरला जिनपिंग उपस्थित नाहीत, तर्कवितर्कांना उधाण

भारतात पार पडलेल्या BRICS शिखर परिषदेदरम्यान एक वेगळीच घटना घडली आणि ती म्हणजे चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आयोजित केलेल्या गाला डिनरला हजेरीच लावली नाही. जिनपिंग शनिवारी नवी दिल्लीत पोहोचले होते आणि त्यांनी BRICS परिषदेत सहभाग घेतला. यानंतर त्यांनी मोदींसोबत द्विपक्षीय बैठकही केली. पण भारत मंडपम इथे झालेल्या खास गाला डिनरमध्ये मात्र ते दिसले नाहीत. त्यांच्या या गैरहजेरीमुळे राजकीय आणि राजनैतिक वर्तुळात उलटसुलट चर्चांना तोंड फुटलं आहे.

BRICS परिषदेच्या निमित्ताने मोदी आणि जिनपिंग यांच्यात एक महत्वाची बैठक झाली, ज्यात भारत आणि चीन यांच्यातले संबंध, सीमावाद, व्यापार आणि आर्थिक सहकार्य अशा विषयांवर सविस्तर चर्चा झाली. दोन्ही नेत्यांनी आपापसातले मतभेद सांभाळत संबंध पुढे नेण्याची गरज असल्याचं मान्य केलं. २०२० नंतर भारत आणि चीनमधले संबंध ताणले गेले होते, आणि गेल्या काही काळापासून हे संबंध हळूहळू सुधारण्याचे प्रयत्न सुरु आहेत.

जिनपिंग डिनरला का गेले नाहीत, याचं कोणतंही अधिकृत कारण भारत किंवा चीनकडून अजून जाहीर करण्यात आलेलं नाही. काही सूत्रांच्या म्हणण्यानुसार, दिवसभर चाललेल्या BRICS बैठका आणि मोदींसोबतच्या द्विपक्षीय चर्चेनंतर ते हॉटेलवर आराम करण्यासाठी परत गेले असावेत. त्यामुळे त्यांच्या अनुपस्थितीचा थेट संबंध राजनैतिक नाराजीशी जोडणं सध्या घाईचं ठरेल.

दुसरी लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट म्हणजे जिनपिंग यांच्यासोबत अबूधाबीचे क्राऊन प्रिन्स शेख खालिद बिन मोहम्मद झायेद अल नाहयान हे देखील या डिनरला हजर नव्हते. ते BRICS परिषद संपल्यावर यूएईला रवाना झाले होते. त्यामुळे केवळ जिनपिंग यांच्या गैरहजेरीला राजनैतिक इशारा मानण्याआधी इतर घटकही लक्षात घेणं गरजेचं आहे.

मोदींनी आयोजित केलेल्या या गाला डिनरला BRICS देशांचे नेते, सहभागी देशांचे प्रतिनिधी आणि विविध आंतरराष्ट्रीय संस्थांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमिर पुतिन यांच्यासह अनेक मान्यवर या कार्यक्रमाला हजर होते. भारतीय खाद्यसंस्कृतीचा खास अनुभव देण्यासाठी डिनरमध्ये पनीर लबाबदार, मिलेट पुलाव, खांडवी, खुंब गलौटी आणि शहतूत फिरणी अशा पदार्थांचा समावेश करण्यात आला होता.

जिनपिंग डिनरला गेले नाहीत ही घटना चर्चेचा विषय बनली असली, तरी यामागे काही राजनैतिक कारण असल्याचं अद्याप अधिकृतपणे स्पष्ट झालेलं नाही. विशेष म्हणजे त्याच दिवशी मोदी आणि जिनपिंग यांच्यात प्रत्यक्ष द्विपक्षीय चर्चा झाली होती, त्यामुळे दोन्ही देशांमधला संवाद सुरु असल्याचंच यातून दिसतं.