मुंबईत मधुमेही रुग्णाच्या हृदयातील कॅल्शियमचे थर IVL तंत्राने काढले, मोठी शस्त्रक्रिया टळली

मुंबईतील वॉकहार्ट हॉस्पिटल्स, मुंबई सेंट्रल येथील डॉक्टरांनी 50 वर्षांच्या एका मधुमेही पुरुष रुग्णावर गुंतागुंतीची कोरोनरी अँजिओप्लास्टी यशस्वीपणे पार पाडली. या रुग्णाच्या हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांमध्ये कॅल्शियमचे थर मोठ्या प्रमाणात साचले होते, त्यामुळे उपचार करणं सोपं नव्हतं. डॉक्टरांनी यासाठी इंट्राव्हॅस्क्युलर लिथोट्रिप्सी म्हणजेच IVL या अत्याधुनिक तंत्राचा आधार घेतला.

या रुग्णाला हृदयाशी संबंधित त्रास जाणवत होता, त्यामुळे तपासणी केली असता कोरोनरी रक्तवाहिन्यांमध्ये कॅल्शियमचे थर मोठ्या प्रमाणात साचल्याचं समोर आलं. आणखी एक अडचण म्हणजे पायातील रक्तवाहिन्यांमधून कॅथेटर आत नेण्यासाठी लागणारा रक्तप्रवाहही पुरेसा नव्हता. त्यामुळे पारंपरिक पद्धतीने पायाच्या रक्तवाहिनीतून उपचार करणं डॉक्टरांसमोर मोठं आव्हान होतं.

वय वाढलं की आणि मधुमेह जुना असला की कोरोनरी रक्तवाहिन्यांमध्ये कॅल्शियम साचण्याची शक्यता वाढते, असं डॉक्टर सांगतात. कॅल्शियमचे थर जास्त साचले की रक्तवाहिन्या खूप कडक होतात आणि मग नेहमीची अँजिओप्लास्टी करणं तांत्रिकदृष्ट्या अवघड होऊन बसतं. स्टेंट पूर्ण फुगवला न जाण्याचा धोकाही यात वाढतो. वॉकहार्ट हॉस्पिटल्स, मुंबई सेंट्रल येथील कन्सल्टंट इंटरव्हेन्शनल कार्डिओलॉजिस्ट डॉ. परिन संगोई यांनी सांगितलं की, कॅल्शियम खूप साचलेल्या कोरोनरी रक्तवाहिन्या हे इंटरव्हेन्शनल कार्डिओलॉजीमधलं सगळ्यात मोठं आव्हान असतं. कॅल्शियममुळे रक्तवाहिन्या इतक्या कडक होतात की पारंपरिक अँजिओप्लास्टीने स्टेंट बसवण्याआधी रक्तवाहिनी नीट तयार करणं नेहमी शक्य होत नाही, असं ते म्हणाले.

रक्तवाहिन्यांची रचना गुंतागुंतीची असूनही आणि पायातून रक्तप्रवाह पुरेसा नसतानाही डॉक्टरांनी मनगटातील रेडियल आर्टरीमधून ही प्रक्रिया यशस्वी केली. स्टेंट बसवण्याआधी कॅल्शियमचे थर कमी करण्यासाठी IVL तंत्राचा वापर करण्यात आला, ज्यामुळे रक्तवाहिनी अधिक चांगल्या प्रकारे रुंदावता आली. डॉ. संगोई यांनी सांगितलं की, IVL तंत्रात नियंत्रित ध्वनिलहरींच्या दाबाने रक्तवाहिनीच्या भिंतीत साचलेले कॅल्शियमचे थर सूक्ष्म स्वरूपात फोडले जातात. त्यामुळे रक्तवाहिनी लवचिक होते आणि स्टेंट चांगल्या पद्धतीने बसतो. योग्य रुग्ण निवडले तर कॅल्शियम जास्त साचलेल्या आणि पारंपरिक अँजिओप्लास्टी अवघड असलेल्या केसेसमध्ये हे तंत्र चांगला पर्याय ठरू शकतं, असं ते म्हणाले.

ही प्रक्रिया यशस्वी झाली आणि प्रभावित कोरोनरी रक्तवाहिनीतला रक्तप्रवाह पूर्वीसारखा सुरळीत झाला. उपचारानंतर रुग्णाची तब्येत ठीक होती आणि त्याला स्थिर अवस्थेत हॉस्पिटलमधून घरी सोडण्यात आलं. डॉ. संगोई यांनी पुढे सांगितलं की, इंटरव्हेन्शनल कार्डिओलॉजीमधल्या नव्या तंत्रज्ञानामुळे कोरोनरी रक्तवाहिन्यांमधले गुंतागुंतीचे अडथळे दूर करणं आता शक्य होतंय. त्यामुळे प्रत्येक वेळी उच्च जोखमीच्या शस्त्रक्रियेचा पर्याय निवडावाच लागेल असं नाही, असंही ते म्हणाले.