बारावीनंतर हे ५ कोर्स करण्याआधी जरा थांबा, नाहीतर पैसा आणि वेळ दोन्ही जाईल वाया
बारावीनंतर कॉलेजचं माहितीपत्रक आणि जाहिराती बघून घाईत कोर्स निवडू नका. आजच्या जॉब मार्केटमध्ये मागणी संपलेले ५ जुने कोर्स कोणते, ते समजून घ्या.
बारावी झाल्यावर पुढे कोणता कोर्स करायचा हा निर्णय सोपा नसतो. कॉलेजचं रंगीबेरंगी माहितीपत्रक आणि मोठमोठ्या जाहिराती बघून अनेक जण नीट विचार न करता एखाद्या कोर्सला ॲडमिशन घेऊन टाकतात. पण खरं चित्र समोर येतं ते पदवी हातात आल्यावर, जेव्हा नोकरी काही मिळत नाही. आज फक्त डिग्री असून चालत नाही, तर त्या डिग्रीला बाजारात किती मागणी आहे हे जास्त महत्त्वाचं ठरतं. यातले बरेच जुने कोर्स आताच्या जॉब मार्केटच्या गरजांपासून खूप लांब गेलेले आहेत.
कुठलाही कोर्स करायचा म्हटलं की लाखो रुपये आणि आयुष्यातली महत्त्वाची वर्षं खर्च होतात. आणि नंतर हा वेळ, हे पैसे वाया गेल्याचं समजलं तर कोणालाही वाईट वाटेल. त्यामुळे करिअरला योग्य दिशा द्यायची असेल तर ज्या कोर्सचं मार्केटमधलं महत्त्व आता जवळपास संपलंय, त्यांपासून लांब राहणंच शहाणपणाचं. असे पाच लोकप्रिय पण आता कालबाह्य झालेले कोर्स आहेत, ज्यात ॲडमिशन घेण्याआधी शंभर वेळा विचार करायला हवा.
पहिला म्हणजे कुठल्याही स्पेशलायझेशनशिवाय घेतलेला साधा बी.ए.चा कोर्स. देशातला मोठा तरुण वर्ग आजही कुठल्याही खास स्किलशिवाय सरळ बी.ए.ला ॲडमिशन घेतो. नुसती थिअरी वाचून आणि जुनी पुस्तकं पाठ करून आजच्या कॉर्पोरेट क्षेत्रात नोकरी मिळत नाही. या पदवीसोबत डिजिटल मार्केटिंग, डेटा ॲनालिसिस किंवा कंटेंट रायटिंगसारखी स्किल्स जोडली नाहीत, तर ती फक्त कागदाचा तुकडा बनून राहते.
दुसरा कोर्स म्हणजे प्रगत स्किल्सशिवाय केलेला बेसिक बी.कॉम. कॉमर्सच्या विद्यार्थ्यांमध्ये बी.कॉम.ची क्रेझ नेहमीच राहिलीय. पण आताच्या ऑटोमेशन आणि एआयच्या जमान्यात नुसत्या बेसिक बी.कॉम.च्या डिग्रीवर अकाउंटंटची नोकरी मिळणं फार अवघड झालंय. सीए, सीएस, सीएफए किंवा टॅक्सेशन-फायनान्शियल मॉडेलिंगसारखे प्रोफेशनल कोर्स किंवा शॉर्ट-टर्म सर्टिफाइड स्किल्स शिकल्याशिवाय फक्त या डिग्रीवर अवलंबून राहणं करिअरसाठी धोक्याचं ठरू शकतं.
तिसरा म्हणजे भरमसाठ फी असणारा इव्हेंट मॅनेजमेंटचा डिप्लोमा. टीव्ही आणि सिनेमातली झगमगाट बघून अनेक तरुण या डिप्लोमाकडे वळतात, आणि या कोर्सची फी सुद्धा खूप जास्त असते. पण या इंडस्ट्रीत डिग्रीपेक्षा तुमचे कॉन्टॅक्ट्स, अनुभव आणि प्रत्यक्ष काम करताना येणारा ताण सांभाळण्याची क्षमता जास्त महत्त्वाची ठरते. हातात प्रॅक्टिकल अनुभव नसेल तर नुसत्या कागदी डिप्लोमावर या फील्डमध्ये टिकणं जवळपास अशक्य आहे.
चौथा कोर्स म्हणजे बेसिक कॉम्प्युटर डिप्लोमा आणि ओ-लेव्हलसारखे कोर्स. एकेकाळी कॉम्प्युटरचं बेसिक ज्ञान असणं ही मोठी गोष्ट समजली जायची. पण आज प्रत्येक लहान मूलही स्मार्टफोन आणि कॉम्प्युटर सहज हाताळतं, त्यामुळे बेसिक कॉम्प्युटर ॲप्लिकेशन किंवा ओ-लेव्हलसारख्या जुन्या डिप्लोमाची किंमत आता जवळपास संपलीय. कंपन्या आता बेसिक ज्ञानाऐवजी कोडिंग, डेटा सायन्स आणि सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंटसारख्या ॲडव्हान्स स्किल्सची मागणी करतात.
पाचवा आणि शेवटचा म्हणजे डिजिटल आणि टेक स्किल्सशिवाय केलेला मास कम्युनिकेशन आणि पत्रकारितेचा कोर्स. मीडिया क्षेत्राचं आकर्षण बघून लाखो तरुण इकडे वळतात. पण बरेच कॉलेज आणि संस्था अजूनही तोच जुना पारंपरिक अभ्यासक्रम शिकवतात, जो आताच्या डिजिटल मीडिया, एआय टूल्स आणि व्हिडिओ एडिटिंगच्या जमान्याशी जुळत नाही. मल्टीमीडिया, सोशल मीडिया अल्गोरिदम आणि डेटा जर्नालिझमची प्रत्यक्ष माहिती नसेल, तर या क्षेत्रात टिकून राहणं फार आव्हानाचं होऊन बसतं.
