येमेनमध्ये सरकारी सैन्य आणि हुथी बंडखोरांत तुंबळ संघर्ष, एका दिवसात 44 जणांचा मृत्यू

येमेनमध्ये गेली अनेक वर्षे सुरू असलेले गृहयुद्ध पुन्हा एकदा भडकले असून, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्यताप्राप्त सरकारी सैन्य आणि इराणसमर्थित हुथी बंडखोर यांच्यात गेल्या 24 तासांत अनेक ठिकाणी झालेल्या हिंसक संघर्षात किमान 44 जणांचा मृत्यू झाला आहे. नैऋत्य येमेनमधील तैझ आणि लहज या दोन महत्त्वाच्या भागांत ही लढाई झाली असून, यामुळे लाल समुद्र भागातील व्यापारी मार्ग आणि सुरक्षेबाबत चिंता वाढली आहे.

स्थानिक लष्करी सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दोन्ही बाजूंनी आपापल्या ताब्यातील मोक्याच्या जागा भक्कम करण्यासाठी जादा सैन्य आणि अत्याधुनिक शस्त्रं पाठवायला सुरुवात केली आहे. जागतिक सागरी व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या बाब अल-मंदेब सामुद्रधुनीजवळच्या कहाबुब, अल-काधा आणि अल-वाजिया या भागांत लढाई सर्वात तीव्र झाली आहे.

नाव न सांगण्याच्या अटीवर एका वरिष्ठ सरकारी लष्करी अधिकाऱ्याने सांगितले की, तैझ आणि लहज भागातील आघाडीवर दोन्ही बाजूंनी जोरदार गोळीबार आणि क्षेपणास्त्र हल्ले सुरू आहेत. हुथी बंडखोरांनी तैझमधील अल-काधा आणि अल-वाजिया इथल्या सरकारी सैन्याच्या चौक्या आणि मोक्याच्या जागा ताब्यात घेण्यासाठी एकापाठोपाठ हल्ले चढवले. मोठ्या प्रमाणात जादा सैनिक पाठवून सरकारी सैन्याची फळी फोडायचा प्रयत्न हुथी लढवय्यांनी केला. पण सरकारी सैन्याने जोरदार प्रत्युत्तर देत हे सगळे हल्ले परतवून लावले. या चकमकीत 6 सरकारी सैनिक मारले गेले, तर सैन्याच्या प्रत्युत्तरात 11 हुथी बंडखोर ठार झाले. या भागात अजूनही अधूनमधून गोळीबार सुरू आहे.

दुसरीकडे, लहज भागातील डोंगराळ आणि दुर्गम असा कहाबुब हा भाग लढाईचं मुख्य केंद्र बनला आहे. आंतरराष्ट्रीय जलमार्गावर लक्ष ठेवण्यासाठी हा भाग खूप मोक्याचा मानला जातो. इथल्या धुमश्चक्रीत दोन्ही बाजूंचं मोठं नुकसान झालं. सरकारी लष्करी अधिकाऱ्याने सांगितलं की, गेल्या 24 तासांत हुथींशी लढताना 12 सरकारी सैनिक मारले गेले. हुथी गटाच्या लष्करी सूत्रांनीही या भागात आपलं मोठं नुकसान झाल्याचं मान्य केलं असून, त्यांच्या दाव्यानुसार कहाबुबमधील लढाईत त्यांच्या एका प्रमुख कमांडरसह 15 हुथी लढवय्ये ठार झाले. दोन्ही बाजूंनी तोफखाना आणि जड शस्त्रांचा वापर वाढवला असून, त्यामुळे आसपासच्या वस्त्यांमध्ये भीतीचं वातावरण आहे.

या ताज्या हिंसेची पार्श्वभूमी सप्टेंबर महिन्याच्या सुरुवातीला घडलेल्या घडामोडींशी जोडलेली आहे. हुथी बंडखोरांनी येमेनच्या नैऋत्येकडील लाल समुद्राच्या किनाऱ्यावर वेगाने पुढे सरकत 10 सप्टेंबरला मोक्याचं मोखा हे बंदर शहर पूर्ण ताब्यात घेतलं होतं. त्याच्या दुसऱ्याच दिवशी, म्हणजे 11 सप्टेंबरला, बाब अल-मंदेब सामुद्रधुनीच्या मध्यभागी असलेल्या मय्यून (पेरिम) बेटावरही त्यांनी ताबा मिळवला होता. या दोन ठिकाणांवर ताबा मिळाल्यावर हुथी बंडखोरांचं मनोबल वाढलं आणि त्यांनी जमिनीवरून पुढे सरकत तैझ आणि लहज भागावर वर्चस्व मिळवायचे प्रयत्न वाढवले. या भागातून जगातलं मोठं खनिज तेल आणि व्यापारी वाहतुकीचं मार्ग जात असल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय समुदायाचं लक्ष या युद्धाकडे लागलं आहे.

येमेनमधल्या या संघर्षाची सुरुवात 2014 सालच्या अखेरीस झाली होती. शिया पंथीय हुथी बंडखोरांनी येमेनची राजधानी सना आणि उत्तर येमेनचा बहुतांश भाग ताब्यात घेत तत्कालीन सरकार उलथवलं होतं. त्यानंतर मार्च 2015 मध्ये सौदी अरेबियाच्या नेतृत्वाखालील आंतरराष्ट्रीय आघाडीने येमेनच्या अधिकृत सरकारला पुन्हा सत्तेत आणण्यासाठी लष्करी हस्तक्षेप केला होता. गेल्या एका दशकापासून सुरू असलेल्या या गृहयुद्धात लाखो नागरिक मारले गेले असून कोट्यवधी लोक बेघर झाले आहेत. संयुक्त राष्ट्रांनी यापूर्वी अनेकदा या परिस्थितीला जगातलं सर्वात मोठं मानवी संकट म्हटलं आहे. आता पुन्हा सुरू झालेल्या या तीव्र लढाईमुळे शांततेच्या आशा मावळल्या असून येमेन पुन्हा एकदा मोठ्या संघर्षाच्या खाईत ढकलला गेला आहे.