जागतिक रुग्ण सुरक्षा दिन 17 सप्टेंबरलाच का, वाचा यामागचा इतिहास

आरोग्य ही माणसाची सगळ्यात मूलभूत गरज आहे. पण उपचार सुरू असताना होणाऱ्या छोट्या छोट्या चुकाही कधीकधी रुग्णाच्या जीवावर बेतू शकतात. उपचारादरम्यान असणारे हे धोके जगासमोर आणण्यासाठी आणि आरोग्यसेवा अधिक सुरक्षित, पारदर्शक व परिणामकारक करण्यासाठी दरवर्षी 17 सप्टेंबर रोजी जागतिक रुग्ण सुरक्षा दिन पाळला जातो. फक्त डॉक्टरांसाठीच नाही, तर रुग्ण आणि संपूर्ण समाजासाठी सुरक्षित आरोग्यसंस्कृती उभी करण्याची आठवण करून देणारा हा दिवस आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) मे 2019 मध्ये झालेल्या 72व्या जागतिक आरोग्य सभेत 17 सप्टेंबर हा दिवस अधिकृतपणे जागतिक रुग्ण सुरक्षा दिन म्हणून जाहीर केला. आरोग्यसेवेतील त्रुटींमुळे दरवर्षी जगभरात लाखो रुग्णांना नकळत गंभीर अडचणींना सामोरं जावं लागतं किंवा काहींना जीव गमवावा लागतो. अशा प्रकारे टाळता येण्याजोगी हानी रोखण्याच्या उद्देशाने WHO ने हा दिवस ठरवला. तेव्हापासून जगभर आरोग्यसेवांचे प्रमाणीकरण करण्यासाठी आणि रुग्णाची सुरक्षा सर्वप्रथम या तत्त्वाचा प्रसार करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो.

17 सप्टेंबरला जगभरातील रुग्णालयं, वैद्यकीय संशोधन संस्था, परिचारिका संघटना आणि विविध आरोग्य संस्थांमध्ये जनजागृती मोहिमा राबवल्या जातात. या दिवशी कार्यशाळा, चर्चासत्रं आणि शैक्षणिक सत्रं आयोजित करून डॉक्टर, नर्स आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांना रुग्ण सुरक्षेच्या जागतिक निकषांची पुन्हा आठवण करून दिली जाते. औषधांचं अचूक प्रमाण, शस्त्रक्रियेची सुरक्षा, संसर्ग नियंत्रण आणि योग्य निदान अशा प्रत्येक टप्प्यावर सुरक्षा मानकं काटेकोरपणे पाळण्याचं आवाहन कर्मचाऱ्यांना केलं जातं.

आरोग्यसेवा सुरक्षित ठेवण्याची जबाबदारी फक्त वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांचीच नसते, तर त्यात रुग्ण आणि त्यांच्या नातेवाईकांचा सहभागही तितकाच महत्त्वाचा असतो. उपचारादरम्यान दिल्या जाणाऱ्या औषधांची नीट माहिती घेणं, ॲलर्जी किंवा आधीच्या आजारांबद्दल डॉक्टरांना स्पष्ट सांगणं आणि शंका असल्यास प्रश्न विचारणं, यामुळे उपचारातील अनेक धोके सहज टाळता येतात. त्यामुळेच जागतिक रुग्ण सुरक्षा दिन रुग्णांना स्वतःच्या आरोग्याबाबतच्या निर्णयांमध्ये सक्रिय सहभागी होण्यासाठी प्रोत्साहन देतो.

वैद्यकीय क्षेत्रात सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य दिलं जातं तेव्हाच दर्जेदार आणि विश्वासार्ह आरोग्यव्यवस्था उभी राहू शकते. उपचारातील चुका शून्यावर आणणं, कर्मचाऱ्यांमध्ये चांगला संवाद राखणं आणि रुग्णाचा हक्क अबाधित ठेवणं, ही निरोगी समाजाची खरी ओळख आहे. सुरक्षित आरोग्यसेवा हा प्रत्येक नागरिकाचा हक्क आहे आणि तो जपणं ही संपूर्ण आरोग्य यंत्रणेची सामूहिक जबाबदारी आहे, हा संदेश हा दिवस देतो.