महागाई गगनाला भिडली; सणासुदीच्या काळात खिशाला कात्री, खाद्यपदार्थांच्या किमतीत मोठी वाढ

गणेशोत्सव सुरू असतानाच महागाईने पुन्हा एकदा डोके वर काढले आहे. घाऊक आणि किरकोळ महागाईची ताजी आकडेवारी बघितली, तर सर्वसामान्य माणसाची सध्याची आणि पुढच्या काळातील काळजी वाढल्याशिवाय राहत नाही. येत्या काही महिन्यांत खिशाला कात्री लागणार असून प्रत्येक गोष्टीसाठी आधीपेक्षा जास्त पैसे मोजावे लागतील, हे या आकडेवारीवरून स्पष्ट झाले आहे. रोजच्या वापरातल्या वस्तूंपासून ते खाण्यापिण्याच्या पदार्थांपर्यंत सगळीकडेच किमती वाढताना दिसत असल्याने सर्वसामान्य कुटुंबांचे बजेट कोलमडण्याची शक्यता आहे.

वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाने सोमवारी जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, खाद्यपदार्थांच्या किमती वाढल्यामुळे ऑगस्ट महिन्यात किरकोळ महागाईचा दर ४.८२ टक्क्यांवर पोहोचला. दुसरीकडे घाऊक महागाईचा दर ऑगस्ट २०२६ मध्ये वार्षिक आधारावर वाढून ९.९२ टक्क्यांवर गेला, जो जुलै महिन्यात ९.७८ टक्के इतका होता. जुलैमध्ये ग्राहक मूल्य निर्देशांकावर आधारित महागाई ४.४५ टक्के नोंदवली गेली होती. राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाच्या आकडेवारीनुसार, ऑगस्ट महिन्यात सर्व वस्तूंचा डब्ल्यूपीआय ११०.८ इतका नोंदवला गेला, जो जुलैमध्ये ११०.० होता. ही सगळी आकडेवारी २०२२-२३ हे आधारभूत वर्ष धरून तयार केलेल्या नव्या डब्ल्यूपीआय मालिकेवर आधारित आहे, म्हणजेच जुन्या पद्धतीच्या तुलनेत ही आकडेवारी अद्ययावत आधारावर काढलेली आहे.

तीन प्रमुख गटांपैकी अन्नधान्य आणि खाद्यपदार्थांची महागाई जुलैमध्ये जाहीर झालेल्या सीपीआय आकडेवारीनुसार ऑगस्टमध्ये ५.९५ टक्क्यांवर पोहोचली, जी जुलैमध्ये ५.५२ टक्के इतकी होती. म्हणजेच एका महिन्यातच अन्नधान्य आणि खाद्यपदार्थांच्या महागाईत लक्षणीय वाढ झाली आहे. रिझर्व्ह बँकेने २०२६-२७ या आर्थिक वर्षासाठी किरकोळ महागाईचा अंदाज ५ टक्के इतका वर्तवला आहे. यात दुसऱ्या तिमाहीत ४.७ टक्के, तिसऱ्या तिमाहीत ५.९ टक्के आणि चौथ्या तिमाहीत ५.५ टक्के महागाई राहण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. म्हणजेच येत्या तिमाहींमध्येही महागाईचा दबाव कायम राहण्याचा अंदाज आहे.

दरम्यान, इंधन आणि विजेचा महागाई दर २०.०५ टक्क्यांवरून थेट २२.९३ टक्क्यांपर्यंत वाढला. म्हणजेच पेट्रोल, डिझेल आणि वीज यांच्या किमतींचा भार आधीपेक्षा जास्त वाढला आहे. उत्पादित वस्तूंच्या महागाई दरातही किरकोळ वाढ झाली असून तो ८.२९ टक्क्यांवरून ८.३७ टक्क्यांवर गेला.

स्वयंपाकघरापासून थेट खिशापर्यंत महागाईचा दबाव पुन्हा एकदा वाढताना दिसत आहे. सरकारने जाहीर केलेल्या या आकडेवारीमुळे सर्वसामान्य लोकांची चिंता आणखी वाढली आहे. जुलै महिन्यात देशाचा किरकोळ महागाई दर म्हणजेच सीपीआय वाढून ४.४५ टक्क्यांवर पोहोचला होता, जो त्याआधीच्या म्हणजे जून महिन्यात ४.३८ टक्के होता. हा आकडा अर्थतज्ज्ञांनी वर्तवलेल्या ४.५० टक्क्यांच्या अंदाजापेक्षा थोडा कमी असला, तरी तो भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या ४ टक्क्यांच्या ठरलेल्या लक्ष्यापेक्षा सलग वरच राहिला आहे. यावरून असे स्पष्ट होते की, गेल्या काही महिन्यांपासून महागाईचा दर रिझर्व्ह बँकेच्या निश्चित मर्यादेपेक्षा जास्तच राहिला आहे.