ठाणे गणेश विसर्जन: ठाणेकरांची पर्यावरणपूरक गणेश विसर्जनाला साथ; हजारो किलो निर्माल्याचे शास्त्रोक्त व्यवस्थापन

मंगळवारी दीड दिवसांच्या गणपती बाप्पांना निरोप देण्यात आला, आणि यावेळी ठाणेकरांनी पर्यावरणपूरक गणेश विसर्जनाला मोठ्या प्रमाणावर साथ दिल्याचे दिसून आले. गणेशोत्सवाच्या काळात तलाव आणि इतर जलस्रोतांचे प्रदूषण रोखण्यासाठी ठाणे महानगरपालिकेने राबवलेल्या पर्यावरणपूरक विसर्जन मोहिमेला नागरिकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत आहे. दरवर्षी गणेशोत्सवाच्या काळात मोठ्या प्रमाणावर निर्माल्य तयार होते आणि ते जलस्रोतांमध्ये टाकले गेल्यास प्रदूषणाचा धोका असतो, त्यामुळे महापालिकेने यंदा या विसर्जन मोहिमेवर विशेष लक्ष केंद्रित केले होते.

मंगळवारी पार पडलेल्या या दीड दिवसांच्या विसर्जनादरम्यान तब्बल २० हजार ७०३ गणेशमूर्तींचे विसर्जन करण्यात आले. याच कालावधीत पालिकेने तब्बल १८ हजार ६०० किलो निर्माल्य संकलित केले. या संपूर्ण निर्माल्याची शास्त्रोक्त पद्धतीने विल्हेवाट लावून त्यापासून सेंद्रिय खत तयार करण्याचे काम सध्या सुरू आहे. इतक्या मोठ्या प्रमाणात निर्माल्य जमा होऊनही ते जलस्रोतांमध्ये न टाकता योग्य पद्धतीने संकलित करण्यात आल्याचे यातून स्पष्ट होते.

ठाणे महापालिकेच्या घनकचरा व्यवस्थापन विभागाने यंदा निर्माल्य व्यवस्थापनाचे नियोजन विकेंद्रित पद्धतीने केले होते, म्हणजेच शहरभर वेगवेगळ्या ठिकाणी निर्माल्य संकलनाची स्वतंत्र व्यवस्था उभारण्यात आली होती. विसर्जन घाट, कृत्रिम तलाव आणि मूर्ती संकलन केंद्रांवर भाविकांनी अर्पण केलेले निर्माल्य तातडीने गोळा करून ते शहरातील तीन प्रमुख प्रक्रिया केंद्रांकडे पाठवण्यात आले, जेणेकरून निर्माल्य साचून राहून प्रदूषण होऊ नये.

हिरानंदानी इस्टेट, ऋतू पार्क आणि कौसा येथील मेकॅनिकल बायो-कंपोस्टिंग प्रकल्पांमध्ये या निर्माल्यावर शास्त्रोक्त पद्धतीने प्रक्रिया करून सेंद्रिय खत तयार केले जात आहे. महापालिकेने केलेल्या आवाहनाला प्रतिसाद देत नागरिकांनी निर्माल्यात प्लास्टिक टाकण्याचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणावर कमी केल्याचेही समोर आले. संकलित झालेल्या एकूण १८ हजार ६०० किलो निर्माल्यापैकी केवळ ३ टक्के भाग प्लास्टिक पिशव्यांचा आढळला, जे यंदाच्या तुलनेत नागरिकांमध्ये वाढलेल्या पर्यावरण जागरूकतेचे निदर्शक मानले जात आहे. हे अविघटनशील प्लास्टिक पालिकेच्या कर्मचाऱ्यांनी निर्माल्यापासून वेगळे करून थेट मटेरिअल रिकव्हरी फॅसिलिटी केंद्रांकडे पाठवले, जेणेकरून ते सेंद्रिय खतनिर्मितीच्या प्रक्रियेत मिसळणार नाही.

गणेशोत्सवाच्या काळात मोठ्या प्रमाणात तयार होणाऱ्या निर्माल्याचे वेळीच योग्य संकलन, वर्गीकरण आणि प्रक्रिया करून त्याचा शास्त्रोक्त पुनर्वापर केल्यामुळे ठाण्यातील तलाव, खाडी किनारे आणि इतर जलस्रोतांचे प्रदूषण रोखले जात असून, यामुळे प्रशासनाला जलप्रदूषण आटोक्यात आणण्यास मदत होत आहे.

आगामी पाचव्या, सातव्या आणि अनंत चतुर्दशीच्या विसर्जनावेळीही भाविकांनी निर्माल्य थेट जलस्रोतांमध्ये न टाकता पालिकेने ठेवलेल्या निर्माल्य कलशातच अर्पण करावे आणि ठाणे महापालिकेच्या पर्यावरणपूरक व्यवस्थापन मोहिमेला सहकार्य करावे, असे आवाहन महापालिका प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.

बायो-कंपोस्टिंग पद्धतीने निर्माल्यापासून खत तयार करण्यासाठी ठाणे महानगरपालिकेच्या घनकचरा विभागाच्या प्रकल्पात हे १८ हजार ६०० किलो निर्माल्य जमा करण्यात आले होते. या निर्माल्यावर प्रक्रिया करून सेंद्रिय खत तयार केले जाणार असून, त्यातील अविघटनशील घटक वेगळे करून ते पुनर्प्रक्रियेसाठी पाठवण्यात येणार आहेत.