गुण अन् करिअरच्या पलीकडे जाऊन 'राष्ट्र प्रथम'चा विचार रुजवा; केंद्रीय मंत्री मांडवियांचे आवाहन

'टाइम्स नाऊ एज्युकेशन समिट 2026' या कार्यक्रमात केंद्रीय मंत्री डॉ. मनसुख मांडविया यांनी भारतातल्या शिक्षण व्यवस्थेबद्दल स्पष्ट मत मांडलं. शिक्षणाचं काम फक्त चांगले डॉक्टर, इंजिनिअर, वकील किंवा शास्त्रज्ञ तयार करणं इतकंच नसावं, तर देशाप्रती आपली जबाबदारी समजणारे नागरिक घडवणं हेही शिक्षणाचं खरं काम असायला हवं, असं ते म्हणाले. भारतीय शिक्षण व्यवस्थेकडे बघण्याचा दृष्टिकोनच बदलायला हवा, यावर त्यांनी या भाषणात भर दिला.

आजकाल शिक्षण म्हणजे फक्त शाळा-कॉलेज, गुणांची टक्केवारी आणि त्यानंतर मिळणारी नोकरी, इतकंच मर्यादित करून टाकलं आहे, असं मांडविया यांनी सांगितलं. पूर्वीच्या काळी शिक्षण ही जबाबदारी फक्त शाळेची नव्हती, तर कुटुंब, शिक्षक आणि समाज या तिघांची मिळून असायची. या तिन्ही घटकांनी एकत्र येऊन मुलांची जडणघडण केली, तरच ती चांगली घडतात, असं त्यांना म्हणायचं होतं. मुलांना प्रत्येक वयात योग्य संस्कार दिले, तरच त्यांच्यात 'राष्ट्र प्रथम' म्हणजे देश आधी ही भावना रुजेल आणि पुढे जाऊन ते देशाचे आदर्श नागरिक बनतील, अशी चिंताही त्यांनी यावेळी व्यक्त केली.

मोठ्या सामाजिक प्रश्नांची उत्तरं शाळेच्या वर्गातच लपलेली असतात, असं सांगत त्यांनी रस्ता सुरक्षेचं उदाहरण दिलं. रस्त्यावरचे अपघात कमी करण्यासाठी सरकार पायाभूत सुविधांवर हजारो कोटी रुपये खर्च करतं, म्हणजे रस्ते, सिग्नल आणि इतर सुविधा उभारण्यासाठी मोठी गुंतवणूक करतं. पण लहान वयातच शाळेत मुलांना रस्ता कसा ओलांडायचा, याचे योग्य नियम नीट शिकवले, तर बरेच अपघात सहज टाळता येतील, असं ते म्हणाले. त्यामुळे मोठ्या सामाजिक समस्या फक्त पैसे खर्च करून नाही, तर शाळेच्या वर्गातल्या योग्य शिक्षणातूनही सुटू शकतात, असं त्यांनी नमूद केलं.

यावेळी शिक्षकांच्या भूमिकेवरही मांडविया बोलले. आचार्य चाणक्य यांचं उदाहरण देत ते म्हणाले, देशाचं भवितव्य हे शिक्षकांच्याच हातात घडत असतं. शिक्षकांनी फक्त उपदेश देऊन थांबू नये, तर स्वतःच्या वागण्यातून, स्वतःच्या आचरणातून विद्यार्थ्यांसमोर आदर्श उभा करावा, असं त्यांनी सांगितलं.

भारताची जवळपास 60 टक्के लोकसंख्या 35 वर्षांखालील आहे, याकडे लक्ष वेधत ते म्हणाले की 'विकसित भारत 2047' हे स्वप्न पूर्ण करायचं असेल, तर या तरुणांना फक्त करिअरची स्पष्टता पुरेशी नाही, तर त्यांना योग्य दिशा आणि मार्गदर्शनही मिळायला हवं. यासाठी सरकारने 'माय भारत' हे व्यासपीठ सुरू केलं असल्याचं त्यांनी सांगितलं. शिक्षण क्षेत्रातल्या तज्ज्ञांनी तरुणांना राष्ट्र उभारणीच्या या मोहिमेशी जोडून घ्यावं, असं आवाहन करत मांडविया यांनी आपलं भाषण संपवलं.