सोन्याच्या दागिन्यांच्या हॉलमार्किंग शुल्कात वाढ, सणासुदीत खरेदी महागणार

सणासुदीचा आणि लग्नसराईचा हंगाम तोंडावर आला असताना सोन्याचे दागिने खरेदी करणाऱ्यांसाठी एक महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. ब्युरो ऑफ इंडियन स्टँडर्ड्स म्हणजेच BIS ने सोन्याच्या दागिन्यांच्या हॉलमार्किंग शुल्कात मोठा बदल केला आहे. यापुढे सराफांना सोन्याच्या वस्तूवर हॉलमार्किंग करून घेण्यासाठी आधीपेक्षा जास्त पैसे मोजावे लागणार आहेत. याचा थेट परिणाम दागिन्यांच्या किमतीवरही होऊ शकतो.

हे नवे नियम १४ सप्टेंबर २०२६ पासून लागू करण्यात आले आहेत. त्यामुळे या सणासुदीच्या आणि लग्नसराईच्या काळात सोन्याचे दागिने घेण्याचा विचार करणाऱ्यांनी वाढलेल्या हॉलमार्किंग शुल्काचा खिशावर काय परिणाम होऊ शकतो, हे समजून घेणे गरजेचे आहे.

आधी प्रत्येक सोन्याच्या दागिन्यामागे हॉलमार्किंगसाठी ४५ रुपये शुल्क आकारले जात होते. आता हे शुल्क वाढवून प्रत्येक दागिन्यामागे ७५ रुपये करण्यात आले आहे, म्हणजेच प्रत्येक दागिन्यामागे ३० रुपयांची वाढ झाली आहे. एका खेपेसाठी किमान शुल्क २०० रुपये निश्चित करण्यात आले आहे. मात्र चांदीच्या दागिन्यांच्या हॉलमार्किंग शुल्कात कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. चांदीच्या वस्तूंसाठी शुल्क आधीप्रमाणेच ३५ रुपये राहणार असून एका खेपेसाठी किमान शुल्क १५० रुपये असेल.

शुल्कवाढ झाली असली तरी ग्राहकांना प्रत्येक दागिन्यामागे लगेचच ३० रुपये जास्त द्यावे लागतीलच असे नाही. याचे कारण म्हणजे सराफांना मान्यताप्राप्त मूल्यांकन आणि हॉलमार्किंग केंद्राला (AHC) ७५ रुपये हॉलमार्किंग शुल्क द्यावे लागते. या नियमांत ग्राहकांकडून स्वतंत्रपणे ७५ रुपये आकारण्याचा कुठलाही उल्लेख नाही. त्यामुळे सराफ हा अतिरिक्त खर्च स्वतः सोसू शकतात किंवा तो दागिन्यांच्या एकूण किमतीत सामील करू शकतात. त्यामुळे केवळ हॉलमार्किंग शुल्कवाढीमुळे प्रत्येक दागिन्याची किंमत ३० रुपयांनी वाढेलच, असे ठामपणे सांगता येणार नाही.

सोन्या-चांदीच्या दागिन्यांत वापरलेल्या मौल्यवान धातूची शुद्धता ग्राहकांना खात्रीशीरपणे कळावी, हा हॉलमार्किंगचा मूळ उद्देश आहे. त्यामुळे दागिने खरेदी करताना केवळ दुकानदाराच्या बोलण्यावर विसंबून न राहता हॉलमार्क आवर्जून तपासावा. दागिन्यांवर BIS चे मानक चिन्ह आहे का ते पाहावे, सोन्याचा शुद्धता किंवा फाइननेस क्रमांक तपासावा आणि सहा अंकी HUID क्रमांक अवश्य बघावा. हा HUID क्रमांक हॉलमार्कची माहिती पडताळण्यास मदत करतो. BIS च्या नियमांनुसार सोन्याच्या दागिन्यांवर 14K (585), 18K (750), 20K (833), 22K (916), 23K (958) आणि 24K (995) अशा ग्रेडमध्ये हॉलमार्किंग केले जाते.