गणेशोत्सवात महाप्रसादाच्या तपासणीसाठी FDA चे पथकच पंडालांत पोहोचले नाही

नागपुरात गणेशोत्सव सुरू होण्याआधी अन्न व औषध प्रशासन (FDA) नागपूर विभागाने मोठमोठे दावे करत मार्गदर्शक तत्त्वे जाहीर केली होती. महाप्रसाद आणि भंडाऱ्यांमध्ये अन्नसुरक्षा राखली जावी यासाठी विभागाने कडक नियम तयार केले होते आणि नियमभंग झाल्यास कठोर कारवाईचा इशाराही दिला होता. म्हणजेच अन्नसुरक्षेवर FDA बारीक लक्ष ठेवणार असल्याचे तेव्हा सांगण्यात आले होते.

पण प्रत्यक्ष परिस्थिती याच्या अगदी उलट असल्याचे समोर आले आहे. उत्सव सुरू झाल्यानंतर FDA च्या या सगळ्या इशाऱ्यांमागचे आणि 'बारीक नजरे'मागचे खरे वास्तव उघड झाले आहे. गणेशोत्सव सुरू होऊन शहरातील अनेक ठिकाणी महाप्रसादाचे वाटप सुरू असतानाही, आतापर्यंत FDA चे एकही पथक कोणत्याही पंडालात तपासणीसाठी पोहोचलेले नाही.

दुसरीकडे FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये अन्नपदार्थांची तपासणी आणि नियमांचे कडक पालन व्हावे यावर विशेष भर दिला होता, जेणेकरून नागरिकांच्या आरोग्याशी कोणतीही तडजोड होऊ नये. असे असतानाही नागपुरातील FDA विभागाच्या या ढिसाळ कारभारामुळे प्रशासकीय आदेशांवरच प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे.

यावरून स्पष्ट होते की अन्नसुरक्षेच्या नावाखाली FDA केवळ औपचारिकता पूर्ण करत आहे. याचा पुरावा म्हणजे आतापर्यंत एकाही मंडळाच्या पंडालापर्यंत FDA चे पथक पोहोचू शकलेले नाही. विचारणा केली असता विभागानेच हे मान्य केले की FDA च्या पथकाने अद्याप एकाही पंडालात अन्नसुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी तपासणी केलेली नाही. तसेच पंडालांमध्ये तपासणी करता येत नसल्याचेही विभागाने स्पष्ट केले.

FDA चे सह-आयुक्त कृष्णा जयपूरकर यांनी सांगितले की, आतापर्यंत कोणत्याही पंडालाची तपासणी झालेली नाही. काही दिवसांपूर्वी FDA ने कडक शब्दांत जारी केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांचा हवाला देत विचारणा केली असता, त्यांनी आश्चर्यकारक उत्तर देत स्पष्टपणे सांगितले की नागपुरात गणेशोत्सव, दुर्गापूजा किंवा इफ्तार यांसारख्या सार्वजनिक व धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये महाप्रसाद किंवा भोजनाची तपासणी करणे आमच्या पथकासाठी शक्य नाही आणि आम्ही असे करू शकत नाही.

सह-आयुक्तांच्या या विधानातून हे स्पष्ट झाले आहे की सणापूर्वी जारी करण्यात आलेली अॅडव्हायझरी आणि टोल-फ्री क्रमांक ही केवळ औपचारिकता होती. विभागाकडे पंडालांमध्ये जाऊन अन्नसामग्रीची तपासणी करण्याचा अधिकार किंवा इच्छाच नसेल, तर मोठमोठी आदेशपत्रे जारी करून कठोर कारवाईचा इशारा देण्याचे प्रयोजन काय होते, असा प्रश्न उपस्थित होतो. या सणाच्या काळात दररोज हजारो लोक पंडालांमध्ये महाप्रसाद घेतात.