शौर्यपदक विजेत्या जवानांना आणि कुटुंबाला आता आयुष्यभर रेल्वे प्रवास मोफत

भारतीय लष्कर, नौदल आणि हवाई दलातील शौर्यपदक विजेत्या जवानांसाठी केंद्र सरकारने एक मोठा निर्णय घेतला आहे. देशासाठी शौर्य गाजवलेल्या या जवानांना आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना आता देशभर रेल्वेने आयुष्यभर मोफत प्रवास करता येणार आहे. यामुळे पात्र जवान आणि त्यांच्या घरच्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.

या सुविधेत शौर्यपदक विजेत्या जवानाबरोबर त्याचा नवरा किंवा बायको यांनाही मोफत रेल्वेने फिरता येणार आहे. एखादा शौर्यपदक विजेता जवान लग्न न करताच हुतात्मा झाला असेल, तर त्याच्या आई-वडिलांनाही ही सुविधा मिळणार आहे. देशासाठी जीव धोक्यात घालणाऱ्या जवानांचा आणि त्यांच्या कुटुंबाचा सन्मान करण्यासाठी हा निर्णय घेतल्याचं सांगितलं जातंय.

पात्र लाभार्थ्यांना रेल्वेच्या वेगवेगळ्या श्रेणींमध्ये हा फायदा मिळेल. यात प्रथम श्रेणी, AC 2 Tier म्हणजे द्वितीय वातानुकूलित श्रेणी आणि AC चेअर कारचा समावेश आहे. ही सुविधा एकदाच किंवा काही ठराविक काळासाठी नाही, तर कायमची, म्हणजे आजीवन असणार आहे. त्यामुळे या जवानांना आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना देशाच्या कोणत्याही कोपऱ्यात रेल्वेने जाता येईल.

या सुविधेचा फायदा घ्यायचा असेल तर आधी ऑनलाइन नोंदणी करावी लागेल. रेल्वेच्या रेल्वे सवलत कार्ड पोर्टलवर पात्र व्यक्तींना ही नोंदणी करता येईल. नोंदणी झाल्यावर त्या व्यक्तीने दिलेली माहिती आणि शौर्यपदकाची कागदपत्रं तपासली जातील. सगळं पडताळून पात्रता निश्चित झाल्यावर संबंधित व्यक्तीला ऑनलाइन ई-पास दिला जाईल.

हा ई-पास मिळाल्यावर त्याच्या मदतीने रेल्वेचं तिकीट बुक करता येईल. म्हणजे दरवेळी वेगळी सवलत प्रक्रिया करत बसावं लागणार नाही. पात्र लाभार्थ्यांना 1 नोव्हेंबर 2026 पासून रेल्वेच्या ऑनलाइन तिकीट सिस्टीमवरून, म्हणजे IRCTC वरून तिकीट बुक करता येणार आहे, अशी माहिती देण्यात आली आहे.

या निर्णयातली महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे फक्त शौर्यपदक विजेत्या जवानालाच नाही, तर त्याच्या कुटुंबालाही याचा फायदा मिळणार आहे. लग्न झालेल्या जवानाचा नवरा किंवा बायको याला ही सुविधा मिळेल, आणि लग्न न करताच हुतात्मा झालेल्या जवानाच्या आई-वडिलांनाही आजीवन मोफत रेल्वे प्रवास मिळेल. देशासाठी सर्वात मोठं बलिदान देणाऱ्या जवानांच्या कुटुंबाबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करणारा हा उपक्रम मानला जातोय.

प्रथम श्रेणी, AC 2 Tier आणि AC चेअर कारमध्ये प्रवासाची मुभा असल्यामुळे या जवानांचा आणि कुटुंबीयांचा प्रवास आता जास्त आरामदायी होणार आहे. एकंदरीत, ऑनलाइन नोंदणी, कागदपत्रांची पडताळणी आणि ई-पास मिळाल्यानंतर 1 नोव्हेंबर 2026 पासून तिकीट बुकिंग सुरू होणार असल्यामुळे ही संपूर्ण प्रक्रिया आता सोपी होणार आहे.