पॅट्रियट डे: 9/11 हल्ल्यातील शहिदांच्या स्मरणार्थ अमेरिकेत ११ सप्टेंबरला विशेष दिवस

अमेरिकेच्या आणि जगाच्याही इतिहासात ११ सप्टेंबर २००१ ही तारीख कायमची काळी तारीख म्हणून कोरली गेली आहे. या दिवशी अल-कायदाच्या दहशतवाद्यांनी अमेरिकेतील चार विमानं अपहृत करून त्या काळातील सर्वात ताकदवान देशावर भीषण हल्ला चढवला होता. न्यू यॉर्कमधील वर्ल्ड ट्रेड सेंटरचे ट्विन टॉवर्स, वॉशिंग्टनमधील पेंटागॉन आणि पेनसिल्व्हेनियातील एक शेत, या तीन ठिकाणी झालेल्या हल्ल्यांत जवळपास ३,००० निष्पाप लोकांचा जीव गेला. बचावकार्यात उतरलेले शेकडो अग्निशामक दलाचे जवान, पोलीस अधिकारी आणि आपत्कालीन वैद्यकीय पथकातील कर्मचारीही यात शहीद झाले.

या हुतात्म्यांना आणि निष्पाप मृतांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी अमेरिकेत दरवर्षी ११ सप्टेंबर हा दिवस 'पॅट्रियट डे' किंवा 'राष्ट्रीय सेवा व स्मरण दिन' (National Day of Service and Remembrance) म्हणून पाळला जातो.

या दिवशी अमेरिकेत वातावरण अतिशय गंभीर आणि भावुक असतं. अमेरिकन काँग्रेसच्या नियमांनुसार राष्ट्राध्यक्षांच्या आदेशावरून व्हाईट हाऊस, सगळ्या सरकारी इमारती, लष्करी तळ आणि जगभरातल्या अमेरिकन दूतावासांवर राष्ट्रध्वज सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्यंत अर्ध्यावर उतरवला जातो. सामान्य नागरिकांनाही आपापल्या घरांवर राष्ट्रध्वज अर्ध्यावर लावण्याचं आवाहन केलं जातं. सकाळी बरोबर ८:४६ वाजता (पूर्वेकडील प्रमाणवेळेनुसार) संपूर्ण देशात दोन मिनिटं मौन पाळलं जातं, कारण याच वेळी अमेरिकन एअरलाइन्सचं पहिलं अपहृत विमान, फ्लाइट ११, वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या उत्तर टॉवरला धडकलं होतं. या मौनाच्या माध्यमातून संपूर्ण देश त्या हल्ल्यात प्राण गमावलेल्या आत्म्यांसाठी एकत्रितपणे प्रार्थना करतो.

२००१ मधल्या या घटनेनंतर तत्कालीन अध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू. बुश यांच्या कार्यकाळात काँग्रेसने १८ डिसेंबर २००१ रोजी एक बिल मंजूर केलं आणि ११ सप्टेंबर हा दिवस अधिकृतपणे 'पॅट्रियट डे' म्हणून घोषित करण्यात आला. पुढे २००९ मध्ये अमेरिकन सरकारने या दिवसाला 'राष्ट्रीय सेवा दिन' अशीही जोड दिली. यामुळे हा दिवस केवळ दुःख व्यक्त करण्यापुरता उरला नाही, तर एकमेकांना मदत करण्याचा दिवसही बनला. या दिवशी लाखो अमेरिकन नागरिक रक्तदान करतात, गरजूंना अन्नवाटप करतात, परिसर स्वच्छतेची कामं हाती घेतात आणि हुतात्म्यांच्या कुटुंबीयांना आर्थिक तसंच भावनिक आधार देतात.

न्यू यॉर्कमधील नॅशनल सप्टेंबर ११ मेमोरिअल अँड म्युझियम, पेंटागॉन मेमोरिअल आणि पेनसिल्व्हेनियातील फ्लाइट ९३ मेमोरिअल या ठिकाणी दरवर्षी खास कार्यक्रम होतात, जिथे हल्ल्यात मारल्या गेलेल्या प्रत्येक व्यक्तीच्या नावाचं वाचन केलं जातं. रात्री न्यू यॉर्कच्या आकाशात दोन मोठे प्रकाशझोत, ट्रिब्युट इन लाइट, सोडले जातात जे नष्ट झालेल्या ट्विन टॉवर्सची आठवण करून देतात. मेणबत्त्या लावून, फुलं वाहून आणि भावुक गाणी गाऊन हुतात्म्यांना आदरांजली दिली जाते. हा दिवस जगाला हा संदेश देतो की दहशतवाद कितीही भयानक असला तरी तो माणसाचं धैर्य, प्रेम आणि एकता कधीच नष्ट करू शकत नाही. त्या काळात अग्निशामक जवानांनी स्वतःचा जीव धोक्यात घालून इतरांचे प्राण वाचवले होते. द्वेषाला उत्तर द्वेषाने नव्हे तर शांतता, बंधुभाव आणि अढळ धैर्याने द्यायला हवं, हीच शिकवण हा दिवस देतो.