लंडनमध्ये टेम्स नदीवर पहिल्यांदाच गंगा आरती, चिन्मय मिशनचे आयोजन

भारतातील गंगा नदीच्या घाटांवर होणारी आरती लंडनमध्येही पाहायला मिळाली. टेम्स नदीच्या काठावर चिन्मय मिशन यूकेने टोटली टेम्स महोत्सवाच्या सहकार्याने ही आरती आयोजित केली होती. भारतीय संस्कृती आणि अध्यात्म आता फक्त भारतापुरते मर्यादित राहिलेले नाही, हेच या सोहळ्याने दाखवून दिले.

हा कार्यक्रम म्हणजे केवळ एक पूजाविधी नव्हता, तर चिन्मय मिशनच्या स्थापनेला ७५ वर्षे पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने जगभर सुरू असलेल्या उपक्रमांपैकी एक महत्त्वाचा टप्पा होता. या सोहळ्याला 'टेम्स नदीवरील गंगा आरती : प्रकाशाचा सोहळा' असे नाव देण्यात आले होते. चिन्मय मिशनचे संस्थापक स्वामी चिन्मयानंद यांनी हिमालयात उगम पावलेले वेदांताचे ज्ञान सामान्य लोकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आयुष्य वाहिले होते, आणि गंगेचा प्रवाह जसा अखंड वाहतो तसाच हा ज्ञानाचा प्रवाहही आता देशाबाहेर पोहोचला आहे.

चिन्मय मिशन यूकेच्या निवासी शिक्षिका ब्रह्मचारिणी श्रीप्रिया चैतन्य यावेळी बोलताना म्हणाल्या, "पिढ्यानपिढ्या आपल्या परंपरांमध्ये नद्यांच्या काठी एकत्र येऊन जीवन देणाऱ्या निसर्गाचे आभार मानण्यासाठी दिवे अर्पण केले जातात. टेम्स नदीच्या काठावर झालेली ही आरती त्याच भावना, आशा आणि एकतेचे प्रतीक आहे." त्यांच्या म्हणण्यानुसार गंगा ही फक्त एक नदी नाही, तर ज्ञानाच्या अखंड प्रवाहाचेही प्रतीक मानली जाते.

या सोहळ्याचे खास वैशिष्ट्य म्हणजे पर्यावरणाची घेतलेली पूर्ण काळजी. सहसा नदीकाठी होणाऱ्या आरतींमध्ये दिवे किंवा पूजेचे साहित्य पाण्यात सोडले जाते, पण इथे संपूर्ण आरती जमिनीवरच पार पडली. तेलाचे दिवे, फुले किंवा पूजेचे कोणतेही साहित्य टेम्स नदीच्या पाण्यात टाकण्यात आले नाही. प्लास्टिकचा वापर टाळून आणि कचरा कमी करूनच निसर्गाची खरी सेवा होते, हा संदेश यातून गेला.

ग्रिनिच भागातील ऐतिहासिक ओल्ड रॉयल नेव्हल कॉलेजच्या पार्श्वभूमीवर हा कार्यक्रम पार पडला. मंत्रोच्चार, शंखनाद आणि पारंपरिक संगीत यांचा सुरेख मेळ यावेळी पाहायला मिळाला. यासाठी फक्त भारतीय किंवा दक्षिण आशियाई लोकच नव्हे, तर वेगवेगळ्या धर्माचे आणि वांशिक पार्श्वभूमीचे हजारो लोक मोठ्या संख्येने हजर होते. ब्रिटिश हिंदू संघटनांचे वरिष्ठ नेते, प्रतिनिधी आणि स्थानिक रहिवासीही यावेळी एकत्र आले होते.

१९५१ साली स्थापन झालेली चिन्मय मिशन ही संस्था सध्या जगभरात ३५० हून अधिक केंद्रांमधून काम करते. वेदांताच्या ज्ञानावर आधारित हे काम मनाच्या अंतर्गत परिवर्तनासाठी आणि आध्यात्मिक जागृतीसाठी सुरू असते. यूकेमध्ये लहान मुलांपासून वृद्धांपर्यंत सर्वांसाठी आध्यात्मिक, शैक्षणिक आणि सेवाभावी कार्यक्रम राबवले जातात. टेम्समध्ये झालेली ही पहिली गंगा आरती लंडनच्या सांस्कृतिक इतिहासात नवी नोंद ठरली असून, पुढील काळात हा दरवर्षीचा कार्यक्रम व्हावा, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.