गणपतीला २१ दुर्वा वाहण्याची परंपरा का आहे? जाणून घ्या यामागचे कारण

गणपती बाप्पाच्या पूजेत मोदक आणि लाल फुलांइतकेच दुर्वांनाही खास स्थान दिले जाते. बाप्पाला दुर्वा फार आवडतात, अशी धार्मिक श्रद्धा असल्यामुळे गणेशपूजेच्या वेळी त्याला २१ दुर्वांची जुडी वाहण्याची पद्धत रूढ झाली आहे. पण गणपतीला नेमकं दुर्वाच का वाहतात आणि २१ ही संख्याच का ठरवली गेली, हा प्रश्न अनेकांच्या मनात असतो. याच्या मुळाशी एक पौराणिक कथा आणि काही धार्मिक प्रतीकं दडलेली आहेत.

कथा अशी सांगितली जाते की अनलासुर नावाच्या राक्षसामुळे एकेकाळी सगळीकडे हाहाकार माजला होता. त्याच्या अंगातल्या उष्णतेने देव, ऋषी आणि सामान्य माणसं हैराण झाली होती. तेव्हा गणपती बाप्पांनी अनलासुराला हरवून त्याला गिळून टाकलं. पण यामुळे बाप्पाच्या शरीरात प्रचंड उष्णता तयार झाली, जी कशानेच कमी होईना. अखेर काही ऋषींनी बाप्पाला दुर्वा दिल्या आणि दुर्वा खाल्ल्यावर ही उष्णता शांत झाली, अशी कथा आहे. यामुळेच गणपतीला दुर्वा खास प्रिय असल्याचं मानलं जातं.

२१ ही संख्या हिंदू परंपरेत शुभ आणि पवित्र समजली जाते, आणि गणेशपूजेतही तिला वेगळं महत्त्व आहे. शरीरातल्या वेगवेगळ्या शक्ती आणि तत्त्वांचं प्रतीक म्हणून बाप्पाला २१ दुर्वा वाहिल्या जातात, अशी धार्मिक समजूत आहे. भक्ती, शुद्धता, संयम आणि सकारात्मक ऊर्जा यांचंही प्रतीक दुर्वांना मानलं जातं.

दुर्वा ही सहज मिळणारी हिरवी वनस्पती असून ती लवकर वाढते आणि तोडल्यावरही पुन्हा उगवते. त्यामुळेच चैतन्य, समृद्धी, दीर्घायुष्य आणि सकारात्मकतेचं प्रतीक म्हणून तिला धार्मिक महत्त्व मिळालं आहे. बाप्पाला दुर्वा वाहताना भक्त आपल्या आयुष्यातली नकारात्मकता दूर व्हावी आणि सुख-समृद्धी मिळावी, अशी प्रार्थना करतात.

पूजेसाठी स्वच्छ आणि ताज्या दुर्वा वापराव्यात, असं सांगितलं जातं. साधारणपणे तीन किंवा पाच पात्यांची जुडी बनवून ती बाप्पाच्या चरणी किंवा मस्तकावर वाहिली जाते. अनेक घरांमध्ये २१ जुड्या किंवा २१ दुर्वा वाहण्याची पद्धत आहे. पूजेच्या वेळी श्रद्धेने बाप्पाचं नामस्मरण करत दुर्वा वाहाव्यात असं सांगितलं जातं, आणि पूजेची पद्धत तसंच दुर्वांची संख्या ही प्रत्येक कुटुंबाच्या परंपरेनुसार वेगळी असू शकते.

दुर्वा कितीही वेळा कापल्या किंवा तुडवल्या गेल्या तरी त्या पुन्हा उगवतात, हे त्यांचं वैशिष्ट्य आहे. त्यामुळेच संकटांवर मात करून पुन्हा उभं राहण्याचं प्रतीक म्हणून दुर्वांकडे पाहिलं जातं. बाप्पाला दुर्वा वाहताना भक्तानेही आयुष्यातल्या अडचणींना धैर्याने सामोरं जावं, असा संदेश यातून दिला जातो, अशी धार्मिक भावना आहे.