भाषिक सन्मानातूनच एक भारत घडेल, हिंदी दिवस कार्यक्रमात अमित शाहांचे प्रतिपादन

भारतीय भाषांचं जतन, त्यांचा सन्मान आणि त्यांची वाढ करणं हा केंद्र सरकारचा मुख्य आणि पक्का निर्धार आहे, असं केंद्रीय गृह व सहकारमंत्री अमित शाह यांनी सांगितलं. सगळ्या प्रादेशिक भाषा या कमळाच्या वेगवेगळ्या पाकळ्यांसारख्या सुंदर आहेत, आणि या समृद्ध भाषांचा मान राखत हिंदीला त्यांच्यात समन्वय साधणारा मध्यमणी बनवूया, असं आवाहन त्यांनी केलं.

वाशीच्या सिडको एक्झिबिशन अँड कन्व्हेंशन सेंटरमध्ये केंद्रीय गृह मंत्रालयाच्या राजभाषा विभागाकडून 'हिंदी दिवस २०२६' आणि 'सहाव्या अखिल भारतीय राजभाषा संमेलना'चं उद्घाटन मोठ्या उत्साहात पार पडलं, त्यावेळी शाह बोलत होते.

या कार्यक्रमाच्या व्यासपीठावर केंद्रीय गृह राज्यमंत्री नित्यानंद राय, खासदार नरेश म्हस्के, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार उपस्थित होते. सोबतच राजभाषा विभागाच्या सचिव अंशुली आर्या, व्ही.एल. कांताराव, बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय यांचे वंशज जॉयदीप चट्टोपाध्याय आणि मिलिंद प्रभाकर सबनीस हेही मान्यवर हजर होते. राजभाषा संमेलनं फक्त दिल्लीपुरती न ठेवता देशातल्या वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये नेण्याचा केंद्र सरकारचा निर्णय यशस्वी झाला असून, याच उपक्रमाअंतर्गत हे सहावं संमेलन महाराष्ट्रात होत आहे, असं शाह यांनी नमूद केलं.

महाराष्ट्रातला गणेशोत्सव आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जयंतीचा उत्सव लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळकांनी व्यापक स्वरूप देऊन देशात सांस्कृतिक राष्ट्रवाद आणि देशभक्तीची भावना जागवली, याकडे शाह यांनी लक्ष वेधलं. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्यासोबतच स्वधर्म आणि स्वभाषेला प्राधान्य देत मराठीच्या विकासासाठी राजव्यवहार कोश तयार केला होता, असंही ते म्हणाले. गुलामगिरीच्या काळात ऋषी बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय यांनी 'आनंदमठ'मध्ये लिहिलेलं 'वंदे मातरम्' हे केवळ गाणं नव्हतं, तर स्वातंत्र्यलढ्याची राष्ट्रीय हाक होती, असं त्यांनी सांगितलं. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सरकारी कार्यक्रमांमध्ये 'वंदे मातरम्' पूर्ण स्वरूपात सादर करण्याची परंपरा पुन्हा सुरू केली असून, मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा देऊन महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक अस्मितेचा गौरव केला आहे, असंही शाह म्हणाले.

मातृभाषेचं महत्त्व सांगताना गृहमंत्री म्हणाले की, मातृभाषा हा माणसाच्या विचारप्रक्रियेचा मूळ पाया असून ती व्यक्तीला स्वतःच्या संस्कृतीशी, परंपरेशी आणि मूल्यांशी जोडून ठेवते. म्हणूनच राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणात प्राथमिक स्तरावर मातृभाषेतून शिक्षणावर भर देण्यात आला आहे. त्याचबरोबर देशाशी नातं अधिक घट्ट करण्यासाठी प्रत्येक विद्यार्थ्यानं किमान एक तरी दुसरी भारतीय भाषा शिकायला हवी, असंही ते म्हणाले.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली राजभाषा विभागानं तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर सुरू केला असून, भारत सरकारच्या पाच लाखांहून जास्त कर्मचाऱ्यांना हिंदीचं प्रशिक्षण देण्यात आलं आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित 'कंठस्थ २.०' ही प्रणाली पाच कोटींपेक्षा जास्त वाक्यांसह उपलब्ध करून देण्यात आली असून, 'लीला राजभाषा' आणि 'लीला प्रवाह' यांच्या मदतीनं भाषा शिक्षणाला गती मिळाली आहे. सुरुवातीला ५१ हजार शब्द असलेला 'हिंदी शब्दसिंधू' शब्दकोश आता आठ लाख शब्दांपर्यंत वाढला असून, २०२९ पर्यंत तो जगातला सगळ्यात मोठा शब्दकोश बनेल, असा ठाम विश्वास शाह यांनी यावेळी व्यक्त केला.