घाऊक महागाई दर ऑगस्टमध्ये ९.९२ टक्क्यांवर, इंधन-वीज क्षेत्रात मोठी उसळी

देशातील घाऊक महागाईचा दर ऑगस्ट महिन्यातही वाढतच राहिला आहे. वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाने सोमवारी जारी केलेल्या सरकारी आकडेवारीनुसार, घाऊक किंमत निर्देशांकावर (WPI) आधारित महागाईचा दर जुलैमधील ९.७८ टक्क्यांवरून वाढून ऑगस्ट २०२६ मध्ये ९.९२ टक्क्यांवर जाऊन पोहोचला आहे. चालू आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीपासूनच घाऊक महागाईत सातत्याने वाढ नोंदवली जात आहे.

अन्नधान्य निर्देशांकातही मोठी उसळी दिसून आली. दैनंदिन गरजेच्या वस्तू महाग झाल्यामुळे अन्न क्षेत्रातील महागाई दर जुलैमधील ६.६५ टक्क्यांवरून थेट ७.०५ टक्क्यांवर पोहोचला. तयार अन्न उत्पादनांची महागाई ९.६५ टक्के नोंदवली गेली, म्हणजे नुसत्या अन्नपदार्थांवरच नाही, तर त्यापासून बनवलेल्या पॅकेज्ड आणि प्रोसेस्ड उत्पादनांवरही किमतीचा दबाव वाढला आहे.

उत्पादन क्षेत्रातही किमती वाढल्या. उत्पादित वस्तूंच्या घाऊक महागाईचा दर जुलैमधील ८.२९ टक्क्यांवरून वाढून ८.३७ टक्क्यांच्या उच्चांकावर पोहोचला. मात्र सर्वात मोठा फटका इंधन आणि वीज क्षेत्राला बसला आहे. या क्षेत्रातील घाऊक महागाई तब्बल २२.९३ टक्के नोंदवली गेली, जी जुलैमध्ये २०.०५ टक्के होती. यामुळे उद्योगांवरील ऊर्जा खर्चाचा दबाव स्पष्टपणे दिसून येतो आहे.

गेल्या वर्षीच्या तुलनेत पेट्रोलियम उत्पादनांच्या किमती ३८.४८ टक्क्यांनी वाढल्या, तर कच्चे पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायूच्या किमती ३४.४१ टक्क्यांनी वाढल्या. म्हणजे पेट्रोलियमशी संबंधित किमतींनीच घाऊक महागाई मोठ्या प्रमाणात वर खेचली आहे. मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, खनिज तेल म्हणजे पेट्रोलियम उत्पादने, अन्न व पेये, मूलभूत धातूंचे उत्पादन, बिगर-अन्न वस्तू आणि रासायनिक उत्पादनांच्या किमतीतील वाढ हीच ऑगस्ट महिन्यातील महागाईची मुख्य कारणं ठरली आहेत.

या तीव्र वाढीमागे जागतिक घडामोडींचाही मोठा वाटा आहे. पश्चिम आशियात भडकलेले युद्ध आणि त्यामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर आलेली नाकेबंदी यांचा भारताच्या कच्च्या तेलाच्या आणि खतांच्या आयातीवर मोठा परिणाम झाला आहे. जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाचे दर भडकल्यामुळे देशांतर्गत अन्नधान्य आणि वाहतूक खर्चही प्रचंड वाढला आहे.

WPI म्हणजे घाऊक किंमत निर्देशांक. घाऊक बाजारात वस्तू ज्या किमतीला विकल्या जातात, त्याचे मोजमाप यात होते - कारखान्यापासून मोठ्या व्यापाऱ्यापर्यंत किंवा दुकानदारापर्यंत पोहोचण्यापर्यंतच्या टप्प्यातील किमती. ही तुम्ही दुकानात प्रत्यक्ष देता ती किंमत नाही, ती ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) मध्ये मोजली जाते. आणखी एक फरक असा की WPI मध्ये सेवांचा समावेश नसतो - म्हणजे शाळेची फी, डॉक्टरांची फी, घरभाडे किंवा मोबाईल रिचार्ज यासारख्या गोष्टी यात मोजल्या जात नाहीत. यात प्रामुख्याने धान्य, भाजीपाला, पेट्रोलियम, स्टील, सिमेंट, कापड, रसायने आणि अशाच इतर मालाच्या किमती बघितल्या जातात.