मारुती सुझुकीचा मोठा टप्पा! इन-प्लांट रेल्वे साइडिंगमधून 10 लाख वाहनांची डिलिव्हरी
मारुती सुझुकीने आपल्या वाहन वाहतुकीत रेल्वेचा वापर आणखी वाढवत एक नवा आणि महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. कंपनीने गुजरातमधील हंसलपूर आणि हरियाणातील मानेसर या दोन्ही प्लांटमध्ये स्वतःच्या इन-प्लांट रेल्वे साइडिंग उभारल्या आहेत, म्हणजे कारखान्याच्या आवारातच रेल्वे रुळ टाकून वाहने थेट रेल्वेने पाठवण्याची व्यवस्था केली आहे. या दोन्ही साइडिंगमधून मिळून आतापर्यंत 10 लाखांहून जास्त गाड्यांची वाहतूक झाली आहे.
यातील बहुतांश वाटा हंसलपूर प्लांटचा आहे. या प्लांटमधून सुमारे 7.9 लाख गाड्या रेल्वेने रवाना झाल्या, तर मानेसरमधून सुमारे 2.1 लाख गाड्यांची थेट डिस्पॅच करण्यात आली. हंसलपूर येथील रेल्वे साइडिंग मार्च 2023 मध्ये सुरू झाली होती, तर मानेसरमधील सुविधा जून 2025 पासून कार्यान्वित झाली, म्हणजे या दोन्ही ठिकाणी वेगवेगळ्या वेळी ही सुविधा उभी राहिली. तरीही या दोन्ही ठिकाणांहून मिळून 10 लाख गाड्यांचा टप्पा गाठायला कंपनीला एकूण 3 वर्षे आणि 5 महिने लागले.
चालू आर्थिक वर्ष 2026-27 मध्ये 31 ऑगस्टपर्यंत या दोन साइडिंगमधून 3 लाखांहून जास्त गाड्यांची वाहतूक झाली आहे. कंपनीच्या एकूण रेल्वे डिस्पॅचमध्ये या दोन्ही सुविधांचा वाटा सुमारे 70 टक्के इतका मोठा आहे, यावरून या दोन प्लांटच्या साइडिंगचे महत्त्व लक्षात येते.
मारुती सुझुकीच्या लॉजिस्टिक्समध्ये रेल्वेचे महत्त्व गेल्या दशकभरात मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे. आर्थिक वर्ष 2014-15 मध्ये कंपनीच्या एकूण वाहन वाहतुकीपैकी फक्त 5 टक्के वाहतूक रेल्वेने होत असे. हीच टक्केवारी आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये वाढून 26.5 टक्क्यांवर पोहोचली आहे. आता कंपनीने आर्थिक वर्ष 2030-31 पर्यंत रेल्वेमार्गे 35 टक्के गाड्या डिस्पॅच करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे.
रेल्वेचा वापर वाढल्यामुळे कारखान्यात तयार झालेल्या गाड्या बाहेरील लोडिंग टर्मिनलपर्यंत ट्रकने नेण्याची गरज कमी होते. यामुळे ट्रकची वाहतूक, इंधनाचा वापर आणि ग्रीनहाऊस गॅस उत्सर्जन कमी करायला मदत होते. आर्थिक वर्ष 2014-15 पासून आतापर्यंत मारुती सुझुकीने रेल्वेमार्गे एकूण 33 लाखांहून जास्त गाड्यांची वाहतूक केली आहे, त्यापैकी 10 लाख गाड्या थेट इन-प्लांट साइडिंगमधून रवाना झाल्या आहेत.
ही रेल्वे साइडिंग पीएम गतिशक्ती नॅशनल मास्टर प्लॅनअंतर्गत विकसित करण्यात आली आहे. मारुती सुझुकीने आता हरियाणातील खारखोडा प्लांटसाठीही स्वतंत्र इन-प्लांट रेल्वे साइडिंगची योजना आखली आहे. त्यामुळे पुढच्या काळात कंपनीच्या वाहन डिस्पॅचमध्ये रेल्वेचा वाटा आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
